Juli nieuwsbrief

Beste leensters en andere belangstellenden,

Toen ik de VPRO gids van deze week open sloeg, leek mijn nieuwsbrief al half geschreven. In Zomerse letteren wordt een overzicht geven van de boeken die deze zomer de moeite waard lijken. Die van schrijvende vrouwen worden verderop besproken, voor zover dat vorige maand niet al is gedaan.
En er bleek nog meer in de gids te staan: documentaires over Vergeten wondervrouwen, Ze noemen me baboe, en over de mysterieuze Leonie Brandt, actrice en (dubbel)spionne, verpleegster en caféhoudster, fantaste en alcoholiste. In 2019 is de heruitgave van haar biografie verschenen, Lenie. Het intrigerende leven van een Nederlandse dubbelspionne. Beide documentaires zijn dit weekend al uitgezonden op NPO 2, maar kunnen de hele week nog bekeken worden.

Nu ons van hogerhand mee bewegingsruimte wordt toegestaan, komen o.a. musea en kunst weer meer tot leven.
Op zondag 5 juli wordt in Rijksmuseum Twenthe de vernieuwde binnentuin en de tentoonstelling ‘Inner Vitality’ van Claudy Jongstra geopend.
Het Rijksmuseum Twenthe in Enschede wil de komende jaren alle ruimte geven aan kunstenaars die voluit durven te speculeren, d.w.z. zich bezig houden met grote veranderingen die zich in de huidige tijd voordoen. Als eerste komt Claudy Jongstra deze zomer drie deelprojecten in het museum realiseren. Samen met Marie-Laure Hoedemaker van Baljon Landschapsarchitecten en tuinontwerper Stefan Jaspers zal de bestaande modernistische binnentuin een 21e eeuwse metamorfose ondergaan. De scherpe lijnen van zwarte en witte steenslag in de oude tuin zijn zacht gemaakt met organische plantenperken met daarin kris kras door elkaar allerlei planten die gebruikt worden als grondstof voor traditionele, natuurlijke kleurstoffen. In de visie van textiel kunstenares Claudy Jongstra bestaat er geen onkruid. Nevenkruid noemt ze het. Voor de entreehal van het museum heeft ze het ‘Identity Diptych’ gemaakt, een tweeluik waarbij het ene kleed verwijst naar het textiele, industriële verleden van Twente en het andere naar een toekomst met innovatieve landbouwtechnieken en hoogwaardige industriële bedrijvigheid. Het derde en meest spectaculaire project is een grote installatie op 400 m2 van zogenoemde stijgbeelden, Inner Vitality. Het brengt de vitaliteit – of het gebrek daaraan – van planten en kruiden in beeld. De gevolgen van de degeneratie van allerlei (landbouw)gronden worden zo gruwelijk en tegelijk zo mooi in beeld gebracht. Omdat maar een beperkt aantal gasten bij de opening aanwezig kan zijn, kan wie dat wil via een live-verbinding thuis meekijken en luisteren, zondag 5 juli om 19u.Meer info: https://www.rijksmuseumtwenthe.nl/content/2712/nl/verwacht-claudy-jongstra-inner-vitality

Rondom de tentoonstelling wordt op drie dagen een workshop georganiseerd in samenwerking met Studio Claudy Jongstra. Gedurende een dag kan je drie verschillende technieken leren die onderdeel zijn van Claudy Jongstra’s werkwijze: verven met natuurlijke kleurstoffen uit planten, weven met restmaterialen van katoen en groenafval, en vilten met wol.
Meer info: https://www.rijksmuseumtwenthe.nl/content/2806/nl/workshop-claudy-jongstra-13-juli

Onlangs uitgebrachte titels
– Laura Freudenthaler wordt gezien als hét literaire talent van Oostenrijk. Met het nu vertaalde Fantoomliefde won ze de EU-literatuurprijs 2019. Het is een verstilde roman over een driehoeksverhouding. De Franse pianiste Anne woont al meer dan twintig jaar met Thomas in een appartement in Wenen. Ze waren compleet vertrouwd met elkaar. Nu zit Anne vast in haar sabbatical-jaar. Ze zou eigenlijk weer plezier in piano spelen moeten krijgen en een boek schrijven, maar het wil niet vlotten. Overdag zwerft ze rond op straat, ’s nachts schrijft ze haar observaties in een notitieboekje. Het appartement voelt steeds minder vertrouwd, ook omdat Thomas tegenwoordig vaak afwezig is. Anne raakt er steeds meer van overtuigd dat hij een affaire heeft.

– Mathilde van Leila Slimani is het eerste deel van de trilogie Het land van de anderen. De roman is gebaseerd op eigen familiegeschiedenis van de schrijfster, met een oma uit de Elzas, een opa uit Marokko, en een moeder die opgroeide op het arme boerenbedrijf van haar ouders maar toch de eerste vrouwelijke gynaecoloog van Marokko werd. In 1946 valt de jonge, Franse Mathilde als een blok voor Amine, een Marokkaanse officier in dienst van het Franse leger. Ze trouwen en vertrekken naar zijn familieboerderij in een klein dorpje, uren rijden van Rabat. De liefde wordt constant op de proef gesteld maar houdt stand en ze krijgen een dochter, Aïcha, en een zoon, Selim. Mathilde vecht tegen de armoede en het heersende patriarchaat, soms met succes. Zo ontwikkelt ze zich tot dokter voor de plattelandsbevolking. Het kleurrijke familieverhaal speelt zich af tegen de achtergrond van een steeds grimmiger wordende onafhankelijkheidsstrijd van protectoraat Marokko tegen Frankrijk, waarin Mathilde en Amine geen partij willen kiezen.
Mooi artikel in de Volkskrant: https://www.volkskrant.nl/cultuur-media/leila-slimani-legt-marokko-s-pijnlijke-verleden-bloot-in-een-ambitieuze-roman-vol-mededogen~bf18062d/

– In Dora en de Minotaurus laat Slavenka Drakulić een van de geliefdes en muzen van Pablo Picasso aan het woord, Dora Maar. Al voor hun relatie was ze een succesvolle fotografe en een van de meest flamboyante figuren uit de Parijse avant-garde. Tijdens hun jarenlange verhouding legde Picasso haar raadselachtige uitstraling vast in een reeks portretten. Zijn befaamde schilderij uit 1936, Dora en de minotaurus, van een monster met een stierenkop en een mensenlichaam dat paart met een vrouw, verbeeldt de dodelijke wonden die de liefde veroorzaakt. Dora Maar, de geliefde en muze die Picasso het meest inspireerde, heeft voor zijn liefde een hoge prijs moeten betalen. En passant brengt de Kroatische schrijfster de kunstwereld van de jaren dertig in Parijs tot leven.

– Benjamin Moser schreef een mooie en uitgebreide biografie over Susan Sontag (VB- recensie: https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/01/sontag-haar-leven-en-werk-door-benjamin-moser/). Semper Susan van Sigrid Nunez gaat over de Amerikaanse schrijfster en/maar wordt een roman genoemd. Waarom is mij niet helemaal duidelijk. De vrouwen woonden bij elkaar in huis in de tijd dat Sigrid Nunez een relatie had met Susan’s zoon David Rieff. Ze vertelt dat ze diepgaand door de legendarische Amerikaanse is beïnvloed en betuigt haar dankbaarheid. “Ze stak de mensen om haar heen als vanzelf aan met haar vele culturele en intellectuele passies.”
– In Beest vertelt de Deense schrijfster Ane Riel over kleine Leon, waarvan niemand weet hoe hij aan zijn spieren komt. Hij houdt van knuffelen, maar kent zijn eigen krachten niet. Terwijl Danica worstelt om haar zoon in bedwang te houden, worstelt haar buurjongen Mirko met zijn verboden gevoelens voor de zinnelijke Danica. Een liefde die gedoemd is te mislukken – niet alleen omdat Mirko nog een tiener is en Danica een vrouw én moeder, maar ook omdat ze is getrouwd met Karl, een reus van een vent. Liefde en lust drijven Mirko van zijn deugdzame huis naar Danica’s verborgen geheimen. Totdat een fatale nacht zijn leven voor altijd met dat van Leon zal verbinden.
– “Als er één boek is dat weerklank zal vinden bij al die eenzame zielen die al maanden in isolatie doorbrengen”, schrijft de VPRO-gids, “is het de derde roman van de briljante (Ottessa), Moshfegh wel”, De dood in haar handen. “Weduwe Vesta betrekt een eenvoudig huisje op een verlaten vakantiepark. Tijdens haar dagelijkse wandeling met hond Charlie vindt ze een briefje: ‘Haar naam was Magda. Niemand zal ooit weten wie haar heeft vermoord. Ik was het niet. Hier is haar lijk.’ Alleen is er geen lijk. Vesta raakt geobsedeerd door deze boodschap en gaat op onderzoek uit. Een razendknap, creepy verhaal over een eenzame vrouw die de greep op de werkelijkheid steeds meer verliest.”
 In Een week of vier vertelt Laura van der Haar over een dodelijk virus, dat steeds grotere delen van de wereld platlegt. Daardoor komt een alleenstaande moeder in een voor haar vreemde stad voor een onmogelijke keuze te staan. Ze raakt zelf besmet met het virus, en om dit het hoofd te bieden zal ze een aantal weken worden opgenomen in het ziekenhuis. Omdat ze nog nauwelijks iemand kent in de stad, moet ze haar baby bij onbekenden achterlaten. Onder koortsachtige omstandigheden neemt ze een beslissing, zonder te weten of ze wel het juiste doet.
– Vijftien jaar na haar overlijden kwam er onverwacht het manuscript van een ongepubliceerde roman van Françoise Sagan boven water. De hoeken van het hart is een tijdloos verhaal dat met de setting in een welvarend milieu, levendige, vileine personages en ironische stijl naadloos binnen haar oeuvre past. Met veel bombarie werd het boek aangekondigd, maar de kritieken laten horen dat het beter ongepubliceerd had kunnen blijven.
– In Dorst laat de Belgische Amélie Nothomb in een aangrijpende en gewaagde monoloog Jezus vertellen over de laatste uren van zijn leven, zijn grote liefdes en zijn meer dan menselijke gevoelens. Aan het kruis ziet hij zijn fouten in en herschrijft hij terloops de geschiedenis zoals we die kennen. Amelie Nothomb zet de laatste momenten van Jezus naar haar hand: “Dit is mijn persoonlijke Jezus, en ik kon het schrijven ervan niet langer uitstellen”, staat op de achterflap.
– In De vreemdelinge schrijft Claudia Durastanti  over het opgroeien met dove ouders, over haar eenzaamheid en haar zoektocht naar de gevolgen van klasse, seksualiteit, geestelijke gezondheid en kunst op haar bestaan. Ze keert terug naar de euforische jaren zestig waarin haar dove ouders elkaar ontmoetten en gaat in op haar haast dystopische bestaan in het Londen van na de brexit. Het is een combinatie van autobiografie, reisverhaal, lyrische essayistiek en fictie. Ze schreef eerder al drie romans, om eerst goede literatuur te leren schrijven voordat ze aan haar eigen verhaal begon.
Interview met de Amerikaans-Italiaanse schrijfster: https://www.trouw.nl/cultuur-media/dit-boek-bestaat-uit-opluchting~b85905e2/
– Overstag van de Amerikaanse schrijfster Amity Gaige is een ’scheeps- en huwelijksdrama’ ineen. Juliet heeft moeite het ouderschap te combineren met het voltooien van haar proefschrift. Haar echtgenoot Michael kondigt aan dat hij zijn baan gaat opzeggen en een zeilboot wil kopen om de wereld mee rond te varen. Hoewel ze nauwelijks ervaring hebben met zeilen, vertrekken ze met hun twee kinderen naar Panama. Daar ligt de Juliet, zoals Michael de boot gedoopt heeft, op hen te wachten. De reis begint fantastisch: het huwelijk van Michael en Juliet krijgt een boost en ook de kinderen zijn overdonderd door het avontuur en de schoonheid van de natuur. Maar de zee en het dicht op elkaar leven zorgen ook voor problemen in het gezin, die door Juliet vanuit een inloopkast en door Michael in zijn scheepslogboek worden verteld, “een fijne balans tussen de werkelijkheid en het metaforische”.
– In Kindertrein vertelt Riikka Pulkkinen een “universeel en indringend gezinsdrama”. Omdat de kerstdagen zich aandienen houden Frederika en Henrik hun scheiding nog even voor zich. In januari worden ze geconfronteerd met pijnlijke taken. Ze moeten elk object in het huis classificeren als “van jou’ of “van mij’. Een ingewikkelde grafiek bepaalt wie, wanneer het recht heeft om tijd door te brengen met hun dochter. In de lente verhuist Frederika naar een eigen appartement en probeert ze zichzelf opnieuw uit te vinden. Terwijl ze soms het gevoel heeft dat ze haar verstand verliest, analyseert ze meedogenloos haar situatie. Ze vraagt zich af of een normaal gezinsleven of totale overgave in de liefde voor haar wel mogelijk is.
– Nooit heeft ze spijt gehad van haar huwelijk met Bill, althans, dat beweert Hillary Clinton zelf. Maar wat was er gebeurd als ze nee had gezegd tegen die man met zijn onweerstaanbare glimlach en zijn ‘warme, hese, zuidelijke stem’? Die gedachte inspireerde de Amerikaanse Curtis Sittenfeld, die eerder al een  roman over Laura Bush schreef (De echtgenote), tot deze what if-roman, Rodham, over Hillary Rodham. Geen biografie, geen historisch verhaal, maar fictie. Over Hillary die niet trouwt, geen kinderen krijgt en op televisie toekijkt hoe Bill met een huilend, dociel vrouwtje aan zijn zijde verantwoording aan de natie moet afleggen over zijn ontrouw.

—Andere kort aangestipte titels:
– Een rooie aan de kant van de weg is de 23e roman van de Amerikaanse Anne Tyler, en gaat over een bedriegllijk gewone man, die na een paar gebeurtenissen zijn eigen leven en relaties met anderen opnieuw gaan bezien
– De dag dat ik mijn naam veranderde van Bibi Dumon Tak is een autobiografische roman, waarin ze schrijft over het sterven van haar zus, het verlies van haar vader, de onmogelijkheid om te het rouwen en de last van een naam.
– In Bermdans in bruidsjurk onderzoekt Sarah Venema de tocht van twee liftende vrouwen, tevens vredesboodschap-annex kunstperformance, waarbij een van hen verdwijnt, verkracht wordt en vermoord. Wat maakten de vrouwen mee voordat het misging? Kan een vrouw vandaag de dag de wereld rondreizen, liftend, alleen of in een bruidsjurk?

Non-fictie
– Madeleine Albright was van 1997 tot 2001 als eerste vrouw minister van Buitenlandse Zaken in de regering van Bill Clinton. Daarnaast was ze lid van de Nationale Veiligheidsraad en ambassadeur voor de VS bij de Verenigde Naties.  Ze heeft de geopolitiek en haar eigen levensverhaal door elkaar geschreven. De hel en andere bestemmingen zijn haar memoires waarbij ze de geopolitiek en haar eigen verhaal door elkaar weeft. En ze kan goed schrijven.
– Vergeten goud’ van Marian Rijk vertelt het verhaal van de Rotterdamse Rie Mastenbroek die 17 jaar oud was toen ze onder het toeziend oog van de nazi’s tijdens de Olympische Spelen van 1936 in Berlijn op drie zwemonderdelen goud haalde en op één zilver. Marian Rijk beschrijft de opkomst, het succes en de stagnatie van supertalent Rie Mastenbroek, een meisje uit een arbeidersfamilie dat allerminst voorbestemd leek voor een leven als topsporter. Al in 1937 beëindigt ze abrupt haar loopbaan, en voor velen bleef ze het meisje dat voor Hitler had gezwommen. Pas tegen het einde van Rie Mastenbroeks leven raakt Nederland doordrongen van de geweldige prestatie die zij leverde in 1936 tijdens de Olympische Spelen. Een erkenning waarnaar ze een leven lang had gehunkerd. Achter haar prestaties ging de nodige tragiek schuil.

Poëzie
– Het stad in mij is het overzicht van twee jaar Antwerps stadsdichterschap van Maud Vanhauwaert. Het is een 300 pagina’s dikke band vol poëzie, foto’s en prozateksten die samen een beeld geven van twee jaar Antwerpse en ook Vlaamse geschiedenis. Maud Vanhauwaert schreef gedichten op muren, stellingen en pijlers, ze ontwierp een poëtisch hinkelspel en een hedendaagse levensgrote variant op het spel Wie is het? Ik lees er alleen maar enthousiaste kritieken over, ”een feest van een boek.”.
– In haar nieuwe bundel Berichten van het front gaat Anna Enquist verder met waar ze was gebleven met het rouwproces rond haar door een aanrijding overleden dochter. Ze maakt haar rouw en gemis voelbaar. Want, nee, het gemis gaat niet weg en wordt niet ook minder. Nog altijd woedt er een gevecht met woede, wanhoop, verdriet, gemis, berusting. In vier keer tien gedichten wordt het ontbrekende kind gezocht in de onderwereld, de witte koude van het hooggebergte, de omringende natuur en de jacht van het spel. Het is a.h.w. een Demeter-cyclus die de radeloosheid laat zien van deze godin van de landbouw/moeder aarde als zij denkt dat haar dochter Persephone dood is.

Verhalen
– Voor De zeemantel en andere verhalen heeft Nayrouz Qarmout zich laten inspireren door haar eigen ervaringen als opgroeiend meisje in een Syrisch vluchtelingenkamp en als jonge vrouw in ‘de grootste gevangenis ter wereld’, Gaza. Met haar verhalen laat zij zien wat het betekent om Palestijn te zijn. Ze schrijft over de dagelijkse strijd van dakloze weeskinderen om te overleven tussen de brokstukken van een gebombardeerde stad en de culturele spanningen tussen verschillende generaties vluchtelingen in Gaza, waarmee ze een intieme inkijk biedt in een van de meest veelbesproken en tegelijkertijd meest onbegrepen steden in het Midden-Oosten. Ze geeft ze een lokaal perspectief op een globaal verhaal: de zoektocht naar de eigen wortels, naar een thuis.
– Maak er een feest van is de debuut-verhalenbundel van de Ierse Nicole Flattery. Het boek wordt bejubeld vanwege de “zinderende en hilarische verhalen over jonge vrouwen die worstelen met hun plaats in de wereld. Een wereld waarin ze op het werk van elkaar vervreemden, zich in overvolle ruimtes geïsoleerd voelen en waarin degenen mét een relatie nog het meest eenzaam zijn van allemaal. Ze verlangen vurig naar liefde en afleiding, terwijl ze zich zowel bedreigd als achtervolgd voelen. Maar de vrouwen zijn te brutaal, te eerlijk en te grappig om bij de pakken neer te zitten. Het zijn verhalen met donkere, spottende humor van een immens talentvolle nieuwe schrijfster.”

Thrillers
– In 2019 verscheen het thrillerdebuut van de Vlaamse schrijfster Tine BergenVissen praten niet. Het boek trok de aandacht door de bijzondere en subtiele en indringende wijze waarop het verhaal vertelt werd. Nu is er Zullen we het liefde noemen, een “Originele en indringende psychologische thriller van buitengewoon hoog niveau”. Esther houdt van haar man Stef en van haar kinderen, uiteraard. Ze houdt van haar vader, al zou ze dat soms liever niet willen. Want houdt haar vader wel van haar? En hoeveel houdt Esther van die andere man, Jack? Wanneer haar achtjarige zoon Linus de overbuurman doodrijdt, wijst alles eerst op een ongeluk. Dat gelooft Esther toch. Maar is dat wel zo? Want die overbuurman is ook wel de leerkracht die Linus vorig schooljaar het leven heel erg zuur maakte. De inspecteur die op de zaak wordt gezet doet zijn werk grondig, dus rest Esther geen andere keuze dan dit zelf ook te doen. Al moet ze daarvoor haar eigen leven wel heel scherp onder de loep nemen. Van hoeveel mensen kun je tegelijkertijd houden? En hoeveel doe je voor de mensen die je graag ziet?

Activiteiten en boeken-nieuws in Utrecht en daarbuiten:
– Maandagavond 29 juni (je kunt hem nog een week in juli na-kijken) zendt NPO2 Ze noemen me baboe uit, een documentaire van Sandra Beerends over ’vergeten wondervrouwen’. Op de vlucht voor een gedwongen huwelijk vindt de Javaanse Alima in de jaren veertig werk als baboe/kindermeisje bij een Nederlandse familie in Indonesië. De filmmaakster: ” Deze vrouwen vormden een brug tussen twee culturen, maar in geschiedenisboeken gaat het altijd over mannen en hun beslissingen.” De roman Lichter dan ik van Dido Michielsen vertelt ook een verhaal over een jonge vrouw die in de kolonie gaat werken, omdat zij niet wil worden uitgehuwelijkt.
Meer info: https://www.vprogids.nl/2020/26/inhoud/artikelen/p16-Vergeten-wondervrouwen.html
– Vanaf 4 juli is in museum Belvédère de tentoonstelling Contre l’Oubli (tegen het vergeten) te zien, een tweeluik waarin o.a. aandacht wordt geschonken aan het werk van de Duits-joodse kunstenares Edith Auerbach (1899-1994). Ter gelegenheid van 75 jaar bevrijding wilde de directeur van het museum een tentoonstelling organiseren over een onbekende Joodse kunstenaar. Hij had twee dozen met tekeningen van haar gekregen via een Nederlandse verzamelaar.  Die had ze gekocht van een Nederlandse kunsthandelaar die al die tekeningen en schilderijen op een Parijse vlooienmarkt had aangetroffen. Aan Pauline Broekema werd gevraagd of ze het een en ander over haar wilde uitzoeken en een hoofdstuk in de catalogus wilde schrijven, en aldus geschiedde. In haar werk laat Edith Auerbach veel belangstelling zien voor mensen om haar heen: portretten, vaak getekend. Vlak voor de Duitse inval in Frankrijk werd zij geïnterneerd in het kamp Gurs bij de Pyreneeën. Zij wist na veel ontberingen te ontkomen en dook daarna onder. Ze overleefde de oorlog en legde onmiddellijk na de bevrijding de verschrikkingen van de holocaust vast in een reeks aangrijpende schilderijen, die Contre l’Oubli noemde. In de tentoonstelling zijn verschillende werken uit deze serie te zien, naast honderdvijftig portrettekeningen uit de jaren twintig en dertig.
Pauline Broekema vond veel meer ’materiaal’ dan paste in een catalogushoofdstuk en schreef er Tekenares van Montparnasse over, het eigenzinnige kunstenaarsleven van Edith Auerbach. Janny Wildemast heeft er al een recensie over geschreven voor de bibliotheek
Meer info: https://www.museumbelvedere.nl/nu_te_zien/verwacht/
Artikel in Trouw: https://www.trouw.nl/cultuur-media/edith-auerbach-was-onuitstaanbaar-en-ontroerend~ba845571/
Recensie: https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/28/tekenares-van-montparnasse-door-pauline-broekema/
– De overzichtstentoonstelling over het werk van fotografe Bertien van Manen (1942) loopt al (deels aangepast) sinds februari jl.  Beyound the image is nog t/m 4 oktober te zien in Het Stedelijk museum van Amsterdam. Bertien van Manens werk komt voort uit de klassieke (sociale) fotoreportage in sober zwartwit, maar gaandeweg ontwikkelde ze een persoonlijke, lyrische vorm van kleurenfotografie waarin de zeer persoonlijke relatie met haar onderwerpen zichtbaar is. De rode draad van de tentoonstelling wordt gevormd door de verschillende series die ze sinds de jaren zeventig maakte, van haar autobiografische werk, o.a de bekende over gastarbeidersvrouwen (Vrouwen te gast –staat in de bieb) en nonnen in de jaren tachtig. Iedere serie wordt, in nauwe samenspraak met de fotografe zelf, gecombineerd met het werk van een andere fotograaf, veertien in totaal
Meer info: https://www.stedelijk.nl/nl/tentoonstellingen/beyond-image
– T/m 30 augustus zijn in het Eye Filmmuseum in Amsterdam tijdens een tentoonstelling over het werk van Chantal Akerman acht filminstallaties te zien. Chantal Akerman heeft als een van de eerste filmregisseurs de overstap gemaakt naar de beeldende kunst. Ze is beroemd geworden als feministische avant-gardefilmmaker in de jaren zeventig, en ontdekte halverwege de jaren negentig de mogelijkheden van de tentoonstellingsruimte.
Meer info: https://www.eyefilm.nl/tentoonstelling/chantal-akerman

Bibliotheeknieuws:
– Deze maand zal de bibliotheek weer gewoon open zijn op de aangegeven tijden. Iedereen is van harte welkom om boeken te lenen en terug te brengen.
– In september gaat de leesgroep aan een nieuw seizoen beginnen. We lezen en bespreken op 8 vrijdagmiddagen romans of verhalen van Nederlandse en buitenlandse schrijfsters. Dit jaar zullen dat waarschijnlijk romans zijn van de afgelopen 2-3 jaar. Het programma en de data zijn binnenkort bekend (zie www.vrouwenbibliotheek.nl).
Gezien de beperkte ruimte in de bibliotheek zelf worden de middagen tijdelijk elders gehouden, op de werkplek van een van de deelneemsters.
De beperkte ruimte maakt het op dit moment ook lastig om ruimte te bieden aan een eventuele nieuwe leesgroep. Mocht dit veranderen, dan zal ik erover berichten.

Nieuwe boeken in de bibliotheek
Actrice van Anne Enright, Brieven in de nacht van Hoda Bakarat, Smeekbede van Lianne Damen, De wereld die we kenden van Alice Hoffman, Tekenares van Montparnasse van Pauline Broekema, Wij zijn de wrekers over dit alles van Conny Braam, Ik nog wel van jou van Elke Geurts

Nieuwe recensies van deze maand als link bijgevoegd:
https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/07/kudos-door-rachel-cusk/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/24/viktor-door-judith-fanto/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/26/alles-wat-ik-niet-kan-zeggen-door-emilie-pine/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/06/28/tekenares-van-montparnasse-door-pauline-broekema/

De leenbijdrage voor 2020 is opnieuw vastgesteld op € 26,-. Je kunt hiervoor onbeperkt boeken lenen en/of vriendin/vriend van de bibliotheek zijn.
Iedereen die boeken leent en/of wil gaan lenen wordt vriendelijk verzocht dit bedrag over te maken op banknummer NL71 INGB 0009 2669 95 ten name van Stichting Es Scent ovv naam en ‘leenbijdrage 2020’. Meer overmaken om de vrouwenbibliotheek extra te ondersteunen mag natuurlijk altijd. Eenmalig een boek lenen kan ook. De bijdrage hiervoor is € 1,- per boek, met een startbedrag van € 5,- per kalenderjaar.

Op www.vrouwenbibliotheek.nl is meer informatie over de bibliotheek te vinden en veel recensies, de nieuwsbrief is ook te lezen via onze website.

Marjolein Datema                                                    Utrecht, 29 juni 2020




Maart (openings)nieuws

Beste leensters en andere belangstellenden,

te gek voor woordenMaart is de maand van de jaarlijkse Boekenweek. Dit jaar wordt het de 80e editie, die plaats zal vinden van zaterdag 7 maart t/m zondag 15 maart. Het thema is uitdagend en veelzijdig,\en het motto Te gek voor woorden. Als je je gaat verdiepen in het onderwerp ontdek je dat veel boeken iets met gekte behandelen, talloze fascinerende hoofdpersonen die afwijken van de norm. Vaak op een onschuldige manier, maar ze kunnen ook tot waanzin gedreven worden of werkelijk lijden aan het leven, tot psychopaten met duistere neigingen toe. Blijkbaar biedt de ‘waanzin’ schrijvers veel inspiratie, en het geeft hen ook de mogelijkheid om een wereld die afwijkt van de norm zichtbaar en invoelbaar te maken door deze van binnenuit te beschrijven. Ze kunnen vanuit verschillende perspectieven allerlei aspecten van de menselijke geest laten zien. Hun werk biedt daarmee een welkome verruiming van onze ideeën over wat normaal is van en onze in hokjes denkende neiging.

Te gek voor woorden is ook de titel van de boekenweekbundel, een kadootje van de gezamenlijke openbare bibliotheken aan hun leden. Hierin nemen prominente Nederlanders de lezer mee op reis naar hun meest waanzinnige ervaring, en ook ontbreken de vertrouwde boekentips niet. Er zijn bijdragen van o.a. Christine Otten, Inez Weski, Marly van der Velden en Myrthe van der Meer, van wie deze week een nieuwe titel is verschenen, een “psychiatrische” roman, UP. 

In het kader van de Boekenweek organiseert Savannah Bay op De zes levens van Sophie - Sarah Meulemanvrijdagavond 13 maart een avond over de gekte in het werk van Virginia Woolf. O.a. Sarah Meuleman zal te gast zijn. Ze zal spreken over haar debuutroman die deze maand is uitgekomen, De zes levens van Sophie, een meeslepend verhaal over twee opgroeiende meisjes die alles met elkaar delen. Op een avond na een dorpsfeest verdwijnt een van de twee, Sophie. Achttien jaar later woont het andere meisje, Hannah, in New York en besluit een biografie te maken over beroemde vrouwelijke schrijvers wier levens opvallende parallellen vertonen. Eén van hen is Virginia Woolf. Hannah’s zoektocht naar de vrouwen roept vragen op die Hannah lang heeft verborgen en te maken hebben met wat er met Sophie is gebeurd die laatste nacht. Tijdens de avond zullen er nog andere bijdragen zijn rond het thema en levende muziek. Meer info: http://www.savannahbay.nl/index.php?agenda_id=252&pageid=7

Zoals altijd tijdens de boekenweek zijn er overal in het land, in boekhandels en bibliotheken allerlei literaire activiteiten. Je kunt ze o.a. vinden op: http://www.boekenweek.nl/activiteiten/index.html

Speciaal aanbevolen
Vanaf 28 februari is in het Gemeentemuseum Den Haag een grote overzichtstentoonstelling te zien van de Belgische Berlinde De Bruyckere. De tentoonstelling draagt de naam Sculptures en Drawings 2000 − 2014 berlinde de bruyckereen was al eerder te zien in het S.M.A.Kin haar woonplaats Gent. Berlinde de Bruyckere is vooral bekend van haar installaties en beeldhouwwerken. Ze houdt zich vooral bezig met het menselijk lichaam en toont daarvan m.n de kwetsbaarheid, de vergankelijkheid en de eenzaamheid. Haar vroegere werk heeft ze vooral gemaakt met textiel, het waren een soort dekenmensen, kwetsbare, gehavende figuren met dekens over hun hoofd, wat zowel beklemming als een soort bescherming weergaf. Later is ze met was gaan werken. Ze boetseert er vervormde lichamen mee, op een kern van epoxymetaal, bedekt met wol en vaak zonder hoofd. Naast het menselijk lichaam zijn bomen en paarden voor haar belangrijke symbolen, om als metafoor te dienen voor dood, vergankelijkheid en intens menselijke gevoelens. Met haar sculpturen probeert Berlinde de Bruyckere de toeschouwer opnieuw gevoelig te maken voor het diepmenselijke tijdloze lijden dat over de hele wereld vergelijkbaar is. Ze laat mensen kijken en letterlijk stil staan bij haar werken. Ze noemt zichzelf een spons, open voor wat er zich voordoet in haar omgeving en in de wereld, en ze vertaalt de wonden die ze ziet en voelt in beelden. Haar beelden en installaties roepen vervolgens liefkozing en troost op, maar ook angst en geweld. Ze zorgen regelmatig voor controverses.

Het uitgangspunt van de huidige tentoonstelling vormt dekreupelhout - berlinde de bruyckere sculptuur Kreupelhout, een beeld van een omgevallen boom met kapotte takken die liefdevol omzwachteld en verzorgd zijn. Berlinde de Bruyckere had het kunstwerk gemaakt voor de Biënnale in Venetië (2013). Ze had de Zuid-Afrikaanse schrijver J.M. Coetzee als haar curator gevraagd, om woorden te kunnen geven aan waar ze mee bezig was. Nu heeft ze Kreupelhout voor de huidige tentoonstelling bewerkt. “Gent is Venetië niet”, zo verklaart ze dat, “in dialoog met de omgeving waar het werk komt te liggen wil ik het beeld opnieuw creëren”. Helaas is het niet te zien in het Haagse gemeentemuseum omdat het te groot is (16m lang), en verhuist het naar het Kunsthaus in Bregenz. Maar er blijven nog genoeg indringende beelden over om te gaan bekijken van deze indrukwekkende kunstenares!
Meer informatie over de tentoonstelling en meer van en over Berlinde de Bruyckere, o.a. een interview bij radio-kunststof (25/2):
http://www.gemeentemuseum.nl/tentoonstellingen/berlinde-de-bruyckere-0
http://cobra.be/cm/cobra/kunst/1.2121224
http://hildevancanneyt.blogspot.nl/2012/10/interview-met-berlinde-de-bruyckere.html
http://www.radio1.nl/kunststof?npo_cc_skip_wall=1&npo_cc=na&npo_rnd=792878512

Onlangs uitgebrachte titels:
 Hierboven al even aangehaald, de nieuwe ’psychiatrische’ roman UP van Myrthe van der Meer, haar derde. In UP - Myrthe van der Meer2012 verscheen haar debuut PAAZ, de plaats waar ze met een zware depressie een aantal maanden was opgenomen na een burn out. Ze beschreef haar ervaring van die tijd, een zoektocht door de absurde wereld van een psychiatrische kliniek met alle regels, pillen, diagnoses, en de uitgang. Na die tijd volgde ze vrijwillig een programma in een psychotherapeutische kliniek om uit te zoeken waarom ze destijds in een crisis belandde. Ze krijgt de diagnose manisch depressief. UP begint op de laatste dag vlak voor het afsluitende gesprek met de psychiater. Hij blijkt verdwenen, de vervanger weet van niets en voor het einde van de dag is weer opgenomen op de Paaz. Dat moet een vergissing zijn, want ze is niet ziek. Hoofdpersoon Emma gaat weer op zoek naar een verklaring en komt vooral haar eigen innerlijk tegen.
– Voor haar nieuwste roman Weerwater verbleef Renate Weerwater - Renate DorresteinDorrestein een paar maanden in Almere, de plaats waar het verhaal zich afspeelt. Er heeft een wereldwijde ramp plaats gevonden en alleen Almere is gespaard gebleven. Op een paar honderd ontsnapte gevangenen na zijn alle overlevenden vrouwen. Samen moeten ze een nieuwe maatschappij gaan inrichten. Langzaam hervindt de ontredderde gemeenschap haar evenwicht weer. Dan is er opeens een baby, waar komt die vandaan? Het lijkt weer een echt Renate Dorrestein verhaal te zijn.
de blauwe draad anne tylerDe blauwe draad is de 20e roman van de Amerikaanse schrijfster Anne Tyler, en weer zijn de critici enthousiast. Ze portretteert drie generaties van één familie die, niet geheel vrijwillig, samen onder één dak gaan wonen. Ze geeft een geweldig inzicht in de dynamiek van een familie en haar psychologie is sterk.
– De veelgeprezen Engelse schrijfster Julia Blackburn, bekend van romans en non fictie, was getrouwd met een Nederlandse beeldhouwer. Hij overleed Fluisteringen over liefde, smart en spreeuwen - Julia Blackburn
eind 2013. Ter nagedachtenis aan hem schreef ze Fluisteringen over liefde, smart en spreeuwen, een tweetalig boekje met 33 gedichten. Het is een ode aan het leven en een bespiegeling op het overlijden van haar geliefde, en mooi geïllustreerd met spreeuwen kleurenfoto’s. Mooi artikel erover: http://meandermagazine.net/wp/2015/01/we-waren-samen-geweest/

Activiteiten in Utrecht en omgeving:
geen gewoon indisch meisje - Marion Bloem– Op 10 maart speelt in de Stadsschouwburg Geen gewoon Indisch meisjeIn1983 brak Marion Bloem door met haar roman met de gelijknamige titel, over een meisje dat worstelt met het besef dat ze zichzelf, haar verleden en haar culturele achtergrond altijd heeft verloochend. Het boek is een klassieker en nog even krachtig als destijds. Marion Bloem heeft het verhaal bewerkt tot een muzikale theatervoorstelling en met begeleiding van een gitarist roept ze de Indische familie uit haar boek tot leven. Meer info: http://www.stadsschouwburg-utrecht.nl/voorstellingen/9435/marion_bloem_en_erwin_van_ligten/geen_gewoon_indisch_meisje/
 Dansen op het glazen plafond heet de wervelende voorstelling die op 13 maart in Tivoli Vredenburg te zien is. “Een unieke bundeling van sterke vrouwen - Dansen op het glazen plafonddie hun talent vol elan en met overtuiging vieren tijdens een verrassende en veelkleurige avond van alternatief variété met diepgang. Van hilarische column tot abstracte poëzie en van stand-up-comedy tot poëtisch verhaal. Van klassiek strijkje tot heftige rock en van hedendaagse harpmuziek tot swingende jazz…. …Met open geest en open ogen bieden we vergezichten en een poëtische kijk en dansen we op het glazen plafond.” Meer info: https://www.tivolivredenburg.nl/nl/agenda/detail/1241/Dansen_op_een_glazen_plafond
– Op 17 maart vertoont Het literatuurhuis de documentaire Life is bearable. At times (2010) over de Poolse einde en begindichteres en Nobelprijswinnares (1996) Wisława Szymborska. De filmmaker is er in geslaagd met haar op reis te gaan naar Ierland en Nederland, en bekende liefhebbers van haar werk spreken over de bijzondere kwaliteiten van haar werk. Wisława Szymborska vertoonde zich zelden in het openbaar en had een hekel aan interviews en promotie-optreden. Er zijn slechts twee filmportretten van haar gemaakt. Het andere met dezelfde titel als haar bundel verzameld werk, Einde en Begin, is gemaakt door de Nederlander John Albert Jansen en online nog te vinden (Het uur van de wolf). Meer info: http://www.hetliteratuurhuis.nl/agenda/664/
– T/m 2 mei is in Wiels, centrum voor hedendaagse kunst in Brussel, de bijzondere tentoonstelling Body Talk te zien, over het (m.n. zwarte) vrouwelijk lichaam Het is een groepstentoonstelling van zes kunstenaressen uit verschillende delen van Afrika. Ze gebruiken hun eigen lichaam om iets te laten zien of om iets te onderzoeken, vooral op het gebied van seksualiteit en feminisme. Meer info: http://www.wiels.org/nl/exhibitions/668/Body-Talk-feminisme-seksualiteit-en-het-lichaam-in-het-werk-van-zes-Afrikaanse-kunstenaressen
– Vanaf 5 maart draait in verschillende filmtheaters Stand by your president - Sandra RoelofsStand by your president, het laatste jaar van Sandra Roelofs als first lady van Georgië. In 2004 werd haar man Mikheil Saakashvilli gekozen tot president en vanaf het begin was Sandra Roelofs actief als presidentsvrouw. Dit zal met allerlei problemen onderweg duren tot in 2012. De film volgt haar tijdens haar laatste jaar, in Georgië in haar officiële functie, met haar man en kinderen thuis en op bezoek bij haar ouders in Terneuzen. Meer info: http://standbyyourpresident.nl

Bibliotheek-nieuws
– Sinds kort staat onze catalogus online! Voor ons een mijlpaal waar we heel blij mee zijn, een jaar nadat de vernieuwde website het web op ging. Met veel dank aan Jonna! Op dit moment staan er 4.500 boeken in. Dat zijn ze nog lang niet allemaal. Langzaamaan zullen we meer boeken en allerlei gegevens over de boeken aanvullen. Elke vrijdagmiddag zijn een aantal mensen in de bibliotheek bezig met het catalogiseren. Dan zijn we gelijk ook open en kan iedereen binnenlopen om onze boeken in levende lijve open te slaan en te lenen en lezen.
– Regelmatig blijkt dat de vrouwenbibliotheek weinig bekend is in de stad (en daarbuiten), en daarnaast dat zodra mensen binnen stappen ze enthousiast zijn over de ruimte en de collectie. Graag zouden we daar verandering in brengen met meer PR. Wie zou ons daarbij willen helpen? Met het maken van een folder, meer bekendheid via sociale media of anderszins? Of met het in mailchimp omzetten van onze nieuwsbrief? Als je er meer over wilt weten of je aan wilt melden, kun je contact opnemen via info@vrouwenbibliotheek.nl of 06-48498545.

Nieuwe boeken in de bibliotheek   
Medeweten Antjie Krog, Galgenveld en IJskoud van Isa Maron, Het geheim der eersten van Henriëtte Hemmink, Etta & Otto & Russell & James van Emma Hooper

Nieuwe recensies van deze maand als link bijgevoegd:
http://vrouwenbibliotheek.nl/2015/02/04/als-padden-schreeuwen-door-lieneke-dijkzeul/
http://vrouwenbibliotheek.nl/2015/02/12/op-reis-met-hillary-clinton-door-kim-ghattas/
http://vrouwenbibliotheek.nl/2015/02/21/de-kindertrein-door-christina-baker-kline/
http://vrouwenbibliotheek.nl/2015/02/25/het-geheim-van-de-eersten-door-henriette-hemmink-2/

De leenbijdrage voor 2015 is opnieuw vastgesteld op € 25,-. Je kunt hiervoor onbeperkt boeken lenen en/of vriendin/vriend van de bibliotheek zijn. Iedereen die boeken leent en/of wil gaan lenen wordt vriendelijk verzocht dit bedrag over te maken op banknummer NL71 INGB 0009 2669 95 ten name van Stichting Es Scent ovv naam en ‘leenbijdrage 2015‘. Eenmalig een boek lenen kan ook. De bijdrage hiervoor is € 1,- per boek.

Op www.vrouwenbibliotheek.nl is meer informatie over de bibliotheek te vinden, de nieuwsbrief is ook te lezen via
Naast de aangekondigde openingstijden blijft het altijd mogelijk om op afspraak een bezoek te brengen aan de bibliotheek.
U bent van harte welkom.

Marjolein Datema                                                                          Utrecht,  28 februari 2015