Recensies

‘Gezel in marmer’ door Anjet Daanje

Terwijl ik dit typ staan we opnieuw aan de vooravond van een lockdown. Met een milde lockdown hoopt het demissionaire kabinet de besmettingscijfers snel omlaag te brengen. De vraag is hoe ‘mild’ deze lockdown op ieders dak zal vallen, met name binnen de culturele sector. Gelukkig biedt Gezel in marmer een beetje troost voor kunstliefhebbers die straks misschien niet meer naar het museum kunnen. Toch is Gezel in marmer niet alleen een boek voor sculptuurfanaten; ook literatuur-liefhebbers en mensen die op zoek zijn naar aangrijpende romances en vriendschappen zullen er de lockdown mee doorkomen.

Gezel in marmer gaat over Nan Geerings, een ‘artigiano’ die jarenlang werkt voor beeldhouwster Marin Slingerland. Wat een ‘artigiano’, een steenhouwer, is voor de beeldhouwer is als een verpleegkundige voor een dokter: onmisbaar en helaas vaak ondergewaardeerd. Nan is enorm bekwaam in haar werk en kent van alle steensoorten de kenmerken en bijbehorende werkwijzen. Marin maakt prachtige, wereldberoemde gipsmodellen, maar is in de studio verloren tussen de werklui. Zo hebben Nan en Marin al jarenlang een stilzwijgende afspraak: Nan voert al Marins beelden uit, terwijl de journalisten van niks weten en Marin pretendeert haar sculpturen zelf te maken.

Gaandeweg ontdekt de lezer dat de vrouwen niet alleen op werkgebied een relatie hebben. Nan is getrouwd met Gösta Drabbe, ook een bekende beeldhouwer. Samen hebben zij een dochter, Bibi, en een zoon. Gösta is een extravagante, semi-mislukte kunstenaar met een onethisch polyamoreus liefdesleven. De namen van zijn partners laat hij terloops vallen in een gesprek, of onderstreept hij bewust in een krantenartikel dat hij voor Nans neus schuift. Zij keurt het goed, zolang Gösta maar geen partner uit de kunstwereld heeft. Uiteraard krijgen Gösta en Marin uiteindelijk een relatie, waaruit zelfs een kind voortkomt. Het verhaal bereikt een toppunt als alle betrokkenen kunst van elkaar gaan plagiëren: Gösta van Bibi, Nan van Gösta en Marin van…iedereen. Hierdoor, en door een grote fout die Nan tijdens haar werk maakt, staan meerdere relaties op het punt te breken.

Gezel in marmer bestaat uit drie delen met vele korte hoofdstukken vernoemd naar sculpturen. De hoofdstukken springen tussen het verleden en het heden. Opmerkelijk is dat Anjet Daanje veel schrijft over sculpturen en kunst, zonder dat het een ‘beeldhouw-boek’ wordt. Sterker nog, je krijgt als lezer het gevoel dat de beschreven sculpturen écht bestaan en je deze eens op de boulevard van het fictieve plaatsje Greefduin moet gaan bezoeken. Ook de symboliek die de schrijfster gebruikt is prachtig. Een voorbeeld hiervan is een scène tussen Nan en Gösta, als Gösta een gipssculptuur heeft beschadigd op de gipszolder van de studio waar Nan werkt; hij heeft De stervende slaaf van Michelangelo ontmand.
Hij gaat naar beneden om de wijn die hij voor vanavond had gekocht uit zijn fietstas te halen. De fles ontkurkt hij met een boor, de inhoud schenkt hij in twee koffiemokken uit de kantine. Omdat zij beide handen nodig heeft om de slavenpenis op zijn plaats te houden, brengt hij de koffiemok naar haar lippen en drenkt haar alsof ze een kind is. “De zesde van de derde?” stelt hij verzoenend voor, terwijl hij naar het zesde gipsmodel in de derde rij wijst. Zij draait haar hoofd om te zien waar hij op doelt. ‘De kus’ van Rodin.”   (pag. 77)

In deze scène lijkt Gösta een romantische echtgenoot, maar vergis je niet: hij is een egocentrische man die zonder Nan niet in staat is een huishouden te bestieren of zijn kinderen met een boterham in hun tas naar school te brengen. Het is soms irritant dat Nan weinig van zich afbijt. Ze slikt Gösta’s gedrag en ook door Marin laat ze geregeld over zich heenlopen. Een bevriende steenhouwer, Rodin, ergert zich groen en geel aan Nans nederigheid en ik kan hem geen ongelijk geven. De ontknoping, de oorzaak van Nans nederigheid, vond ik niet sterk uitgewerkt. Maar, met een beetje vergevingsgezindheid voor Nans bescheidenheid, blijft haar personage lang in je hoofd zitten. Het gebrek aan jaloezie en haar daarvoor in de plaats komend zachte karakter zijn bewonderenswaardig.

Anjet Daanje schreef Gezel in marmer al in 2006, maar de roman is in 2021 herdrukt. De schrijfster heeft 10 romans en meerdere verhalen op haar naam staan, maar het schijnt dat recensenten weinig aandacht hebben gehad voor haar werk. Daarom de herdruk. Ik hoop dat Anjet net zo’n bescheiden en zacht karakter heeft als Nan en zonder minderwaardigheidsgevoel vakwerken zoals Gezel in marmer blijft produceren. U zal ik in ieder geval aanraden om snel naar de boekenwinkel te gaan om Gezel in marmer in te slaan; het zal de lockdown zeker verlichten. Mocht u uw ogen niet van uw beeldscherm afkrijgen, dan is haar website (anjetdaanje.nl) ook erg de moeite waard.

Uitgeverij          Pluim, 2021
Pagina’s           444
ISBN                978 9083 142 135

Recensie door Lieke Polak, november 2021

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress