Recensies

Augustus nieuwsbrief

Beste leensters, leners en andere belangstellenden,

Reizen kan in de werkelijkheid, en ook in boeken. Je kunt ook schrijven over je reizen.Schrijfster en wereldreizigster was Iris Hannema (36) was tien jaar onderweg. Ze bezocht in haar eentje meer dan honderd landen en schreef erover, o.a. Miss yellow hair, hello!, Het bitterzoete paradijs en Reizen volgens Hannema. Een paar jaar geleden besloot ze (tijdelijk?) voor een vast thuis te kiezen. Deze zomer leest ze voor Trouw boeken van haar reizende voorgang­sters, de vrouwelijke ontdekkingsreizigers van de vorige eeuw, vrouwelijke reispioniers. Elke week bespreekt ze een van hen. Tot nu toe waren dat de Engelse Mary Kingsley, de Zwitsers-Russische Isabelle Eberhardt en de Belgische Alexandra David Neel. Het zijn heel verschillende, en heel boeiende vrouwen die allemaal een heel eigen levenspad kozen om te gaan; en dus ook leuke artikelen om te lezen:
https://www.trouw.nl/cultuur-media/i-did-it-my-way-het-had-mary-kingsleys-lijflied-kunnen-zijn~b4c9692d/
https://www.trouw.nl/recensies/weg-willen-maar-niet-vergeten-willen-worden~bfb91579/
https://www.trouw.nl/cultuur-media/alexandra-david-neel-leed-kou-en-honger-en-moest-vrezen-voor-roversbendes-precies-wat-een-spannende-reis-nodig-heeft~b3d708af/

Mary Kingsley (1862-1900) wilde de West-Afrikaanse cultuur leren kennen en scheepte in 1893 in op een stoomschip. Haar doel was om stammen te bestuderen, die nog geen contact gehad hadden met het Christendom of de westerse beschaving. Tijdens haar reis voorzag ze in haar levensbehoeften door op kleine schaal handel te drijven in rubber en ivoor. Ze doorkruiste het gebied samen met handelaren. Na haar tweede reis schreef Mary Kingsley twee boeken over haar tochten en ervaringen. Met Travels to West-Africa (1897) verwierf ze aanzien als expert. Later schreef ze West African Studies  (1899), waarin ze ook moedig de Britse koloniale politiek op de korrel nam. Hierdoor kwam ze in diskrediet.

Isabelle Eberhardt (1877 – 1904) was een heel onafhankelijke vrouw, die de conventionele Europese moraal afwees, en haar eigen weg koos. Ze trouwde met Silimène Ehni, bekeerde zich tot de islam en werd journaliste bij La Dépêche algérienne en l’Akhbar. Onder de schuilnaam Si Mahmoud zwierf zij te paard door de woestijn en bezocht de islamitische heilige plaatsen. Haar reizen betaalde ze met het schrijven voor Europese kranten. Op 27-jarige leeftijd stierf ze toen haar hutje werd meegesleurd door een onverwacht optredende modderstroom. Haar dagboeken zijn na de overstroming teruggevonden en ook in het Nederlands vertaald. Haar geschriften, waarin ze het opnam voor de armen, verschenen allemaal na haar dood.

Alexandra David Neel (1868 – 1969) was boeddhiste, feministe en schrijfster. Ze studeerde zang aan het Koninklijk Conservatorium in Brussel, leerde Sanskriet, bewoog zich in militant anarchistische kringen en schreef feministische stukken voor tal van tijdschriften. Op jonge leeftijd werd ze lid van de Theosofische vereniging, waar haar interesse voor het Oosten ontstond. Door een erfenis kon ze als 23-jarige een eerste reis naar India maken. Na een kort huwelijk volgden veel meer reizen, die haar beroemd hebben gemaakt. Jarenlang zwierf zij – meestal alleen, vaak vermomd als Tibetaanse – door Centraal-Azië. Zij was de eerste vrouw die in de Tibetaanse hoofdstad doordrong en werd een van de grootste experts op het gebied van het Tibetaanse boeddhisme. Ze schreef meer dan dertig boeken over haar reizen, maar ook over oosterse religie en filosofie. Haar inzichten beïnvloedden meerdere schrijvers. Er is een mooie biografie over haar: Verborgen levens Alexandra David-Neel, een biografie van de vrouw die de verboden gebruiken van Tibet verkende.

Onlangs uitgebrachte titels
– Omdat de muze van Brigitte de Swart gaat over hoe de Muze der Tachtigers aan haar liefde voor kunst ten onder ging. Na het plotselinge overlijden van haar moeder blijft Sara de Swart achter met een rouwende vader, een wrang gemis en een stevige erfenis. Als jonge beeldhouwster komt ze in Amsterdam terecht in de kring van de Tachtigers. Door haar eigenzinnigheid, liefde voor kunst en vrijgevigheid wordt Sara de Muze der Tachtigers. In Amsterdam krijgt ze ook haar eerste openlijke relatie met een vrouw, tot afgrijzen van haar aanbidder Eduard Karsen. De schilder kan Sara’s afwijzing niet verkroppen en begint een lastercampagne tegen haar en de vrouwen die ze liefheeft. Dan ontmoet ze de liefde van haar leven, maar de zelfverkozen dood van haar moeder dreigt haar leven te blijven regeren.
– De jury van de Booker Prize oordeelde over De nieuwe wildernis van de Amerikaanse schrijfster Diane Cook: “Een schokkende toekomstroman, maar ook een schitterende verkenning van een moeder-dochterrelatie onder extreme druk.” Het speelt in de nabije toekomst. Bea’s 5-jarige dochter Agnes is langzaam aan het wegkwijnen. De smog en vervuiling van de overbevolkte stad verwoesten haar longen. Er is maar één alternatief: naar de nieuwe wildernis, het ongerepte natuurgebied waar de mens zich nooit heeft mogen wagen. Bea en Agnes voegen zich bij 18 andere vrijwilligers voor een radicaal experiment. Ze moeten leren overleven in de wildernis zonder zich te vestigen of sporen achter te laten. Terwijl Agnes het nieuwe bestaan welwillend aanvaart, realiseert Bea zich dat ze haar dochter op een heel andere manier zal verliezen.
– Over Tot de dood ons scheidt’ van Lionel Shriver schreef het Parrol: “…een caleidoscopische, zwartkomische verkenning van zaken als ‘kwaliteit van leven’, zelfbeschikkingsrecht en de definitie van een voltooid leven, en een verrassend ontroerend mozaïekportret van een gerijpt huwelijk bovendien.” Het verhaal gaat over twee gezonde, vitale vijftigers, die een verbond sluiten met elkaar. Ze willen zichzelf, elkaar en hun eigen kinderen een mensonterend einde besparen. Op de avond van Kay’s 80e verjaardag zullen ze samen uit het leven stappen. Cyril is huisarts en zorgt dat de benodigde pillen alvast in de koelkast staan, en ze gaan door met hun drukke, leuke levens in de geruststellende wetenschap dat zij het einde ervan netjes hebben geregeld. Naarmate hun gezamenlijke deadline nadert, begint er echter iets te knagen. In een reeks alternatieve scenario’s, allemaal met een onverwachte twist, schetst Shriver allerlei mogelijke, onverwachte gevolgen van het zelfmoordpact van Cyril en Kay.
– Een vrouw droomt dat ze afdaalt in een ravijn en op de bodem een dode vrouw aantreft, onder een lijkwade uitgestrekt op een bed van bladeren. Ze lijkt op haar en de droom vertelt haar dat ze even oud zijn, maar de dode vrouw ziet eruit zoals zij er twintig jaar eerder uitzag. Met die droom begint Het geheugen van de lucht, een korte roman van de Belgische, Franstalige schrijfster Caroline Lamarche. Roept haar droom iets wakker in het bewustzijn van de vrouw die het verhaal vertelt? Wat volgt is een voorzichtig aftasten van herinneringen, met name aan de periode toen ze samen was met de ‘man van toen’, die ze Mantoen zal gaan noemen. Alleen de lucht, als enige getuige van de feiten, bewaart de herinnering aan alle verhalen die de mensen elkaar sinds het begin der tijden hebben verteld. Verkrachting is een van de oudste. En nog steeds een van de meest actuele.
– Over Mijn moeder heeft altijd gelijk schrijft de uitgever: “Er zijn twee thema’s die een vrouw haar leven lang bezighouden: het gevecht tegen het eigen lichaam en de complexe verhouding tot de moeder. Lana Lux verweeft deze thema’s tot een verrassende en keiharde roman over de zware last van je voorgeschiedenis en het verraderlijke pad op weg naar je eigen identiteit.” Alisa voelt elke dag dat ze niet voldoet aan de verwachtingen van haar moeder, een Oekraïense schone die haar land heeft verlaten en nooit achteromkijkt, en met redenen. Wanneer haar vader bij hen weggaat en de druk om de perfecte dochter te zijn niet meer te verdragen lijkt, opent zich een uitweg in de ultieme controle over haar eigen lichaam door te bepalen dat het dun zal zijn, steeds dunner.
– Dode meisjes is een ‘non-fictieroman’ van Selva Almada. De Argentijnse schrijfster onderzoekt hierin drie vrouwenmoorden die in de jaren tachtig in het binnenland van Argentinië plaatsvonden en ongestraft bleven. De tekst leest als een kroniek die met verhalende elementen en autobiografische teksten van Selva Almada gecombineerd wordt. Haar scherpe pen vangt het onzichtbare in het zwart, de alledaagse vormen van geweld tegen meisjes en vrouwen worden onderdeel van een intens en levendig plot. Aan het begin van de epiloog presenteert ze een lange lijst van vrouwen die in 2014, het jaar waarin zij het boek publiceerde, zijn vermoord. In de link een blog-recensie (https://denisblogt.com/2021/05/06/dode-meisjes/), opdat je kan bekijken of je het boek zou willen lezen. Het thema sluit aan bij een andere titel, Ons lichaam, jullie slagveld, waarover Paulien den Bode begin afgelopen maand een recensie voor de bibliotheek schreef (zie verderop bij de recensie-links).
– Heel verschillende geluiden lees ik over Excesde 2e roman van Persis Bekkering: bonkig proza, het stampt en het zweet, aanvankelijk lastig om in het verhaal te komen, boeiend en prikkelend. Het verhaal gaat over danseres Nim, die na een instabiele jeugd met een rijtje dubieuze vaderfiguren op het punt staat volwassen te worden. Ze heeft de tijd mee: de jaren tachtig zijn bijna voorbij, de economie trekt aan, alles wordt nu alleen nog maar beter. Wanneer de laatste vader sterft, stort Nim zich in een nieuwe jeugdcultuur die massa’s mensen dansend in extase bij elkaar brengt. Een uitbundig leven langs de epicentra van de westerse cultuur volgt, met nachten zonder slaap en een eindeloze stroom geliefden. Toch heeft Nim het gevoel niet vooruit te komen. Want waarom voltrekt zich steeds dezelfde ramp? Waarom lijkt de tijd zich alleen maar te herhalen?
– Janet Lewis schreef al over vaker legendarische rechtszaken. In Het proces van Sören Qvist onderzoekt ze de mysterieuze redenen waarom Sören Qvist zijn vonnis met een bijna serene rust accepteerde. In 1652 is er opschudding in een klein gehucht op Jutland. De geliefde dorpspredikant moet voor de rechter verschijnen. Hij zou in een opwelling van woede zijn met iedereen ruziënde knecht Niels om het leven hebben gebracht. Niemand in het dorp acht deze man Gods tot een dergelijk misdrijf in staat, al spreekt alle bewijs tegen hem. De rechter zoekt uit alle macht naar een getuige die de predikant kan vrijpleiten, en zijn familie geeft hem zelfs de kans om uit de gevangenis te ontsnappen. De predikant zelf is ervan overtuigd dat hij de moord niet op zijn geweten heeft, maar wat hem vooral parten speelt, is het geloof dat God hem schuldig acht en hem niet meer in bescherming neemt: God, mijn God, waarom heeft U mij verlaten?

Poëzie
– De Vlaamse dichteres Jo Govaerts was nog maar net 15 toen ze in 1987 debuteerde met de bundel Hanne Ton. Nog drie bundels volgden. Vervolgens was het lange tijd stil en zojuist is er een verzamelbundel Ik dans me weer bijeen verschenen. Daarin staan de vier eerdere bundels, aangevuld met een nieuwe, Morgen ga ik met je trouwen. Volgens Maud Vanhauwaert, die de bundel inleidt, merk je dat er thematische en stilistische verschuivingen in de bundels zijn, maar ‘lijkt er toch één rode draad te zijn, of beter: de zilverdraad waarmee ze haar gedichten spint – kwetsbaar, raadselachtig rafelend, en snijdend hier en daar.” Naast dichtbundels publiceerde Jo Geraerts reisreportages en maakte ze naam als vertaalster uit het Pools en het Litouws, onder meer met poëzie van Nobelprijswinnares Wisława Szymborska.

Non-fictie
– De Australische Jennifer Higgie is kunstcritica en schrijft o.a. voor het kunsttijdschrift Frieze Magazine. Ze is daarnaast scenarioschrijfster en presentatrice van Bow Down, een podcast over vrouwen in de kunstgeschiedenis. Jennifer Higgie heeft een grote rol gespeeld bij het veranderen van de kijk op vrouwelijke kunstenaars en hun plaats in de kunstgeschiedenis. Van haar verscheen onlangs Spiegel en palet, een overzicht van 500 jaar kunstgeschiedenis met vrouwelijke kunstenaars. Het is een geschiedenis vol verhalen over rebellie, avontuur, revolutie, reizen en tragedie, met in de hoofdrol de vrouwen die conventies de rug toekeerden en een leven leidden vol kracht, creativiteit en moed. De titel verwijst naar de twee attributen die je nodig hebt om een zelfportret te maken. Dat zelfportret is de rode draad in het boek. In de aanleiding schrijft Jennifer Higgins: ”Een zelfportret is altijd meer dan zomaar een portret…. Hiermee zegt de vrouw in wezen “Kijk, ik besta”.”
– Elizabeth & Margaret is het verhaal van twee koninklijke zussen die ondanks alles tot elkaar veroordeeld waren. Geschreven door Andrew Morton, wereldberoemd biograaf en deskundige op het gebied van royalty en beroemdheden, én schrijver van de destijds wereldschokkende geautoriseerde biografie over prinses Diana. De onverwachte troonsafstand van hun oom Edward VIII veranderde de dynamiek tussen de twee onafscheidelijke Elizabeth en Margaret drastisch. In deze biografie wordt hun relatie door de jaren heen beschreven, van hun idyllische jeugdjaren tot de verschillende levenspaden die ze na Elizabeths kroning tot Elizabeth II bewandelen.

Activiteiten in Utrecht en daarbuiten:
– Utrecht, zoals Clare Lennart het toen zag: op zondag 29 augustus en 19 september organiseert het Utrechtse literaire theater Salon Saffier een wandeling door de stad onder begeleiding van de biografe van Clare Lennart, Petra Teunissen.  In de zomer van 1926 kwam schrijfster Clare Lennart (1899-1972) in Utrecht wonen. Haar eerste indrukken van de Domstad legde ze vast in het nostalgische verhaal Utrecht, zoals ik het toen zag. Bijna honderd jaar later lezen we daarin hoe Lennart – via haar vele wandelingen – het middeleeuwse Utrecht leerde kennen en liefhebben. Tijdens de wandeling passeren we diverse plaatsen waar Clare Lennart woonde, die belangrijk voor haar waren of het decor vormden voor haar romans, zoals Huisjes van kaarten en Twintig ramen aan de straat. Ondertussen vertelt Petra Teunissen over de ontstaansgeschiedenis van Clare Lennarts oeuvre en over de grote rol van Utrecht in het soms turbulente leven van de schrijfster.
Meer info:  https://www.salonsaffier.nl
– In het Fries museum tentoonstellingen van twee hedendaagse kunstenaressen:
*t/m 6 maart 2022 It’s possible to raise the ceiling a bit met werk van Taus Makhacheva, een Russische kunstenares. “Ik hoop dat de samen­lev­ing met andere ogen naar zichzelf kijkt na het zien van mijn werken.” In objecten, films en installaties reflecteert Taus Makhacheva op rituelen, vieringen en het ongewone in het alledaagse, met speelse en humoristische ondertonen. De uitgebreide solotentoonstelling verkent de tradities van geschiedschrijving en heersende culturele conventies en gen­der-kwest­ies.
Meer info: https://www.friesmuseum.nl/te-zien-en-te-doen/tentoonstellingen/taus-makhacheva

*t/m 31 oktober de eerste museale solo-tentoonstelling van Afra Eisma, Your silence will not protect you. Ze liet zich inspireren door poëtische teksten uit het gelijknamige postuum verzamelde werk van Audre Lorde, een Caraïbisch-Amerikaans feministisch schrijfster, dichteres en universitair docent. Afra Eisma creëert heel kleurige intieme werelden in haar installaties die zijn opgebouwd uit haar getufte tapijten, keramiek, papier maché en textiel.
Meer info: https://www.friesmuseum.nl/te-zien-en-te-doen/tentoonstellingen/afra-eisma
– Nog maar t/m 16 augustus, maar toch even vermelden, de tentoonstelling Love in a mist (juffertje in ’t groen) bij Bureau Europa, platform voor architectuur en design in Maastricht. Hoe heeft het omgaan met vruchtbaarheid en voortplanting het leven van vrouwen bepaald, hoe is daarmee omgegaan, en wat is daarvan terug te vinden in de architectuur? Er is ook een wandeling langs De vrouwen van Maastricht, plekken waar een bijzonder stukje Maastrichtse vrouwengeschiedenis zich heeft afgespeeld.
Meer info: https://www.bureau-europa.nl/love-in-a-mist/ en https://www.bureau-europa.nl/voyage-de-vrouwen-van-maastricht/

Bibliotheeknieuws:
– In augustus zal de bibliotheek weer gewoon open zijn op de aangegeven tijden. Iedereen die wil komen rondkijken en/of boeken lenen en terugbrengen is welkom.
– In september zullen de leesgroep en de poëziegroep aan een nieuw seizoen gaan beginnen. Afgelopen maanden zijn de bijeenkomsten zowel aangepast (lees: digitaal) doorgegaan, en live alleen in heel kleine kring. Hoe alles er komend seizoen precies uit zal gaan zien, wie zal het zeggen? Maar laat vooral al iets weten als je mee wilt komen doen (info@vrouwenbibliotheek.nl)
De leesgroep zal 8 boeken gaan bespreken, 4 titels uit de Schwob-klassiekers-serie en 4 eigentijdse titels.
Er zijn ook ideeën voor een leesgroep voor mensen die kennis willen maken met de Nederlandse literatuur en voor wie Nederlands niet hun moedertaal is.

Nieuwe boeken in de bibliotheek
Mijn nachten met Spinoza van Els Moors, Ariadne van Jennifer Saint, Storegga van Elisabeth Filhol, Een liefde van Sara Mesa                     

Nieuwe recensies van deze maand als link bijgevoegd:
https://vrouwenbibliotheek.nl/2021/07/14/ons-lichaam-jullie-slagveld-door-christina-lamb/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2021/07/20/de-stem-door-jessica-durlacher/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2021/07/26/fridas-pijn-door-slavenska-drakulic/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2021/07/28/dochters-van-het-daglicht-door-judy-batalion/
https://vrouwenbibliotheek.nl/2021/07/30/de-jaren-door-annie-ernaux/

De leenbijdrage voor 2021 is opnieuw vastgesteld op € 26,-. Je kunt hiervoor onbeperkt boeken lenen en/of vriendin/vriend van de bibliotheek zijn. Vanaf juli geldt € 15,- voor de rest van het jaar. Iedereen die boeken leent en/of wil gaan lenen wordt vriendelijk verzocht dit bedrag over te maken.

We hebben een nieuw banknummer NL18 RABO 0366 0430 05 ten name van Stichting Es Scent ovv naam en ‘leenbijdrage 2021’. Meer overmaken om de vrouwenbibliotheek extra te ondersteunen mag natuurlijk altijd. Eenmalig een boek lenen kan ook. De bijdrage hiervoor is € 1,- per boek, met een startbedrag van € 5,- per kalenderjaar.

Op www.vrouwenbibliotheek.nl is meer informatie over de bibliotheek te vinden en veel recensies, de nieuwsbrief is ook te lezen via onze website.

Marjolein Datema                                                    Utrecht, 3 augustus 2021

 

 

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress