Recensies

‘Wat wij willen’ door Isabel Allende

Mijn leven als moeder, vrouw, feminist

Wat wij willen is de indringende boodschap van een actieve feministe en staat vol met rake en krasse uitspraken, grappige anekdotes, prachtige gedichten en verbazingwekkende ontmoetingen. De Spaanse titel luidt: Mujeres del alma mía, wat Vrouwen van mijn ziel betekent.

Wereldberoemde schrijfster Isabel Allende (1942, Chili) schreef talloze romans met een magisch realistische inslag en daarbij past de Spaanse titel. Magisch realisme is het samengaan van het fantastische en het bovennatuurlijke in een magische werkelijkheid. Het genre is in de tweede helft van de 20e eeuw zeer populair geworden door grote Zuid-Amerikaanse schrijvers als Jorge Luís Borges en Gabriel García Màrquez. De eerste roman van Isabel Allende, Het huis van de geesten, verscheen in 1982 en werd onmiddellijk een internationale bestseller, dankzij een van ‘de vrouwen van haar ziel’, haar literair agente Carmen Balcells. Zij plaatste Isabel Allende voor altijd als vrouw in het rijtje beroemde Zuid-Amerikaanse magisch-realistische schrijvers. Isabel Allende schreef zo’n 25 boeken, fictie en non-fictie; en ook een thriller, Ripper.

De meeste non-fictie van Isabel Allende heeft een persoonlijke component – over haar eigen leven en haar familie – alsmede een onderwerp wat ze op dat moment van haar leven naar voren wil brengen.
Wat wij willen is een persoonlijk document over de vrouwen in haar leven, ‘de vrouwen van haar ziel’, die haar hebben gevormd tot wie en wat ze is. Het is tevens een pamflet over de ongelijkwaardigheid, de achterstelling en onderdrukking van vrouwen in de wereld, gezien vanuit haar actieve feminisme. Ze schrijft er gedreven en fris over, niet boos, wel ontdaan.

Wat wij willen begint met: ’‘Ik overdrijf niet als ik zeg dat ik feminist ben sinds de kleuterschool, nog voor het concept bekendheid kreeg in mijn familie. Ik ben geboren in 1942, dus we hebben het over het verre verleden. Ik denk dat mijn opstandigheid tegen het mannelijk gezag voortkwam uit de situatie van mijn moeder Panchita.… Mijn weerzin tegen het machismo ontstond toen ik mijn moeder en het vrouwelijk huishoudelijk personeel als slachtoffers zag, ondergeschikt, zonder middelen van bestaan en zonder dat ze iets hadden in te brengen, mijn moeder omdat ze de conventies had getrotseerd en de anderen omdat ze arm waren.’

‘De vrouwen van haar ziel’ zijn haar moeder Panchita, haar oma Meme, haar dochter Paula, haar schoondochter Lori en haar literair agente Carmen Balcells. Ze heeft met al deze vrouwen een diepe verbondenheid.
Carmen Balcells hielp haar levenslang financieel onafhankelijk te zijn en blijven. Met moeder Panchita correspondeerde ze dagelijks waar ze ook woonden of verbleven in de wereld. Ook al begreep ze niet dat haar moeder in haar tweede huwelijk dienstbaar was én bleef aan haar man, en niet haar eigen kwaliteiten tot ontwikkeling bracht, zoals een kunstenaarschap als schilderes. Ze had een zeer open en warme relatie met haar moeder. Dochter Paula, een bijzonder onafhankelijk kind en sterke jonge vrouw, stierf op 29-jarige leeftijd aan complicaties van porfyrie (= een ernstige stofwisselingsziekte). Moeder Isabel schreef (1994) een prachtig en ontroerend memoir over haar dochter (Paula), die vrijgevig was, simpel leefde en zich inzette voor kwetsbare vrouwen en kinderen. Isabel Allende richtte een stichting op van het geld dat ze met het memoir over Paula verdiende.

Dit boek heet Wat wij willen om de strijdbaarheid van haar stichting aan te geven. Haar organisatie die veel geld genereert, wordt beheerd door haar zoon Nicolás en zijn vrouw Lori. Ze richten zich op gezondheid, onderwijs, economische onafhankelijkheid en bescherming tegen geweld en uitbuiting. De organisatie draagt de visie van Isabel Allende uit in Afrika, Zuid-Amerika, India, Nepal. Ze zetten zich in voor anti-conceptie, tegen vrouwenbesnijdenis, tegen verkrachting en geweld, voor abortus uit het strafrecht en ze kaarten femicide (moord op vrouwen) aan. Ze proberen vrouwen financiële onafhankelijkheid te bieden zodat hun positie sterker wordt. Als feministe-in-actie is ze trots op het succes van haar organisatie, maar ze is zich tevens bewust, gezien de omvang van de problemen van vrouwen, dat er nog veel moet gebeuren.

Ze blijft het patriarchaat zien als de boosdoener van de ongelijkwaardige situaties van vrouwen. “Het patriarchaat heeft niet altijd bestaan, het is niet inherent aan de menselijke natuur, maar opgelegd door de cultuur. De geschiedenis wordt geschreven door mannen, en al naar gelang het hun uitkomt overdrijven ze feiten of laten die weg, de vrouwelijke helft van de mensheid wordt in de officiële geschiedschrijving genegeerd. … Het feminisme is een poging om verandering te brengen in iets wat heel oud, wijdverbreid en diepgeworteld is in vele, misschien wel de meeste culturen over de hele wereld, alsook in talloze instituties en de meeste gezinnen op aarde – en in onze eigen gedachten, waar het allemaal begint en eindigt.

Geestig en openhartig heeft ze de thema’s liefde, relaties, haar eigen huwelijken en scheidingen, seksualiteit, sensualiteit en ouderdom in dit boek verweven. Haar derde huwelijk is nog maar pril. Het dateert van 2018. “Hij is een fantastische buit, ik hoop dat het zo blijft.” En over ouderdom: ”Kortom, als ik een verloofde heb weten te strikken, is er hoop voor iedere oude vrouw die een levensgezel wil.”

Wat wij willen is een uiterst toegankelijke boek over de positie van vrouwen in onze wereld. Ik las het met interesse en plezier.

Uitgeverij      Wereldbibliotheek, 2021
Pagina’s        176
Vertaald        uit het Spaans door Rikkie Degenaar (Mujeres del alma mía)
ISBN             978 9028 451 407

Recensie door Hannah Kuipers, mei 2021

 

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress