Recensies

Waarom ik van Simone de Beauvoir houd’ onder redactie van Regine Dugardyn

Zestien Nederlandse vrouwen -schrijfsters, essayistes, columnistes, filosofen- schreven een (liefdes)brief aan Simone de Beauvoir, (1908–1986), geïnspireerd door het werk van deze Franse filosofe, schrijfster en feministisch icoon.

Samenstelster en redactrice Regine Dugardyn kreeg haar idee voor deze bundel door de nieuw verschenen biografie over Simone de Beauvoir door Kate Kirkpatrick. Op de site van de vrouwenbibliotheek.nl vind je er mijn recensie over: https://vrouwenbibliotheek.nl/2020/07/03/simone-de-beauvoir-door-kate-kirkpatrick/  Daarin schreef ik: “Kate Kirkpatrick geeft in haar nieuwe biografie een ander, genuanceerder beeld van de relatie van de Beauvoir en Sartre en een veranderd inzicht in haar originaliteit als filosofe en betekenis als schrijfster.”

De opdracht aan de schrijfsters was: Schrijf een brief van 800 à 1200 woorden, waaruit blijkt dat uw hart sneller gaat kloppen bij het horen van de naam De Beauvoir. Wat vindt u inspirerend, boeiend, ergerlijk, revolutionair aan de filosoof, schrijver, feminist en vrouw Simone de Beauvoir?

Simone de Beauvoir is met name wereldberoemd geworden door haar studie in twee delen, Le deuxieme sexeDe tweede sekse, dat in 1949 verscheen. Er werden honderdduizenden exemplaren van het boek verkocht over de hele wereld in vele vertalingen. Wereldberoemd was ze tevens door haar levenslange relatie met Jean-Paul Sartre, schrijver, filosoof en grondlegger van het Existentialisme.

Alle vrouwen die aan dít boekje meewerkten zijn schrijfster/filosofe en treden regelmatig in de publiciteit. Opvallend is dat de meeste brieven gaan over ideeën uit het 1000 pagina’s dikke De Tweede Sekse, hoewel Simone de Beauvoir veel meer boeken schreef vol belangwekkende ideeën.
De schrijfsters geven hun mening over de onderwerpen die ze gekozen hebben. Ze zetten, naast wat Simone schreef, hun eigen actuele kwesties over vrouwen, wit en zwart, over gender, het huwelijk, een baarmoeder hebben, geweld, vrouwenbesnijdenis, activisme, discriminatie, racisme, #metoo; soms met bewondering, soms met wat ze missen. De titels van hun brieven maken duidelijk welke kant ze opgaan, zoals bv in de brief van Aafke Romeijn (1986, zingt, schrijft, blogt over politiek en feminisme), Moederschap. En in die van: Hasna El Maroudi (1985, journaliste, columniste, presentatrice), Feminisme voor iedereen. Van Ayaan Abukar (1977, politicologe, programmamaakster) Van schaamte naar drive; van schaamte over vrouwenbesnijdenis naar de drive om zich los te maken van het patriarchale systeem. Van Heleen DeBeukelaere (1988, historica, publiciste en programmamaakster) is de titel Zijn wij dan geen vrouwen? Zij wil “dat de strijd van zwarte mensen en die voor de gelijkheid van vrouwen niet in competitie met elkaar staan.” Zij maakt het uit met Simone.

De jongste schrijfster in deze bundel is Nadia de Vries (1991, dichter, essayiste, cultuurwetenschapper) en de oudste is Jolande Withuis (1949, universitair docente vrouwenstudies, onderzoekster NIOD, beroemd van de biografie over Juliana, Vorstin in een mannenwereld).
Nadia de Vries schrijft over ‘meisjesheid’en wordt door drie werken van Simone daarin geïnspireerd, omdat er “een vorm van verzet zit in het schrijven van fictie, van dromen en verlangens die nog geen realiteit zijn, maar waarop wel een mogelijke realiteit kan worden geprojecteerd.” Hierin zit volgens Nadia de Vries “de activistische potentie die schrijven kan hebben.”

Jolande Withuis schrijft: “Met deze brief wil ik u feliciteren, eren en bedanken.” Zij feliciteert Simone dat er 70 jaar na De Tweede Sekse nog weer een biografie over haar is verschenen en met hoe ze erkenning heeft verworven als intellectueel van historische betekenis.’
Ze eert haar voor haar prachtige openingszin van deel 2: “Je komt niet als vrouw ter wereld, maar je wordt vrouw.” Niet te verwarren met de verkeerde vertaling: Je komt niet als vrouw ter wereld, maar je wordt tot vrouw gemaakt; hetgeen slachtofferschap impliceert.
De dank van Jolande is “voor de moed en het doorzettingsvermogen van Simone om haar leven te zien als een eigen project, waarin ze generlei inmenging duldde, noch van haar moeder, de kerk, de samenleving of haar minnaars en minnaressen.”

De roman De Mandarijnen is het lievelingsboekVan Jannah Loontjes (1974, schrijfster, filosofe). Haar brief draagt de titel Troebele levensechtheid, over “Simone’s begrip van tegenstrijdige verlangens, complexe motieven, neigingen en angsten.” Marja Slob (1964, schrijver, spreker en moderator van debatten) citeert in Moeders mondeen scene uit Een zachte dood. Dit boekje is het verslag van Simone -die een zeer slechte relatie met haar moeder had en toch dit prachtig mild heeft kunnen beschrijven-  over het aftakelen van haar moeder op haar sterfbed. Hier verbindt Simone de Beauvoir het persoonlijk lichamelijke met haar filosofische gedachten over het lichaam.

Een leuk en interessant initiatief, deze bundel Waarom ik van Simone de Beauvoir houd. Er wordt een gelegenheid geboden om schrijfsters te leren kennen, waar je wellicht niet eerder mee bekend was. Er is een live bijeenkomst gepland met de briefschrijfsters in Paradiso Amsterdam. Vanwege corona is deze verplaatst naar 25 juni 2021.

Uitgeverij         Ten Have, 2020
Pagina’s           112
ISBN                 978 9025 907 730

Recensie Hannah Kuipers, april 2021

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress