Recensies

‘De dag dat ik mijn naam veranderde’ door Bibi Dumon Tak

Het gaat in dit (deels waargebeurde) familieverhaal over een gewelddadige zwager die na de dood van zijn vrouw Lize, haar zus Anne verbiedt nog contact te hebben met haar twee neefjes die zojuist hun moeder hebben verloren. Ze waren heel close met hun tante. De zwager was acht maanden voor het overlijden van zijn vrouw gescheiden, woont elders en heeft meteen zijn twee zonen weggevoerd. Zijn ‘oorgier’notaris is op de hand van de man. Oorgier omdat “de huid van haar hals net als bij een oorgier over de kraag viel.”

Zus Anne is 100% woedend en krijgt de naam van de zwager niet meer over haar lippen. Ze noemt hem: ‘de man wiens naam ik niet zal noemen’en iedere keer als ze dat zegt, laat ze er een verwensing op volgen, zoals: “-moge een reiger zich ontlasten boven zijn hoofd” of “-moge een teek zijn donkerste plekje permanent bewonen”en “-moge Betelgeuze exploderen in zijn gezicht”, enz. Hoewel de situaties hartverscheurend zijn, zijn de uitingen van haar woede vermakelijk.

Zus Lize, acht jaar jonger dan Anne, was doof bij de geboorte en zou wellicht een probleemkind geweest zijn, ware het niet dat ze van peuter af aan een zeer sterke wil bezat en zich niets liet gebeuren wat ze niet wilde. “Lize kreeg alles voor elkaar, omdat de weg waarop ze liep geen gekregen weg was, maar een bevochten weg. Een bevochten weg verlaat je niet!”
Moeder steunde die ‘drift’ en ook zus Anne hielp haar zoveel mogelijk haar mogelijkheden waar te maken. Niks gebarentaal, Lize leerde normaal praten. Ze ging naar het VWO  en de universiteit.

Vader was een egocentrische, onverschillige man, niet in staat enige verantwoordelijkheid voor de kinderen te nemen en zo eindigde het huwelijk van de ouders in scheiding. Vader trok zich terug in Zeeland. De kinderen gingen in de weekenden naar hun vader, waar ze hun eigen gang moesten gaan, omdat hij zich niet om hen bekommerde.
En daar is nog Oma Broz. In 1922, toen ze 10 jaar, was ze uit Tsjecho-Slowakije gevlucht naar Berlijn en nu weduwe van een Hollander. Na zijn dood bleef ze in Nederland: “Het enige dat goed was waren wij, haar kleinkinderen.”
Anne herkent oma Broz: “Het vuur van oma Broz woedt ’s nachts door mijn lichaam, en dan heb ik het niet meer in de hand, en verzin ik dingen die een mens niet zou mogen verzinnen.”

Het is de geschiedenis van de familie en van Lize, haar jeugd, haar grimmige huwelijk met de narcist (wiens naam …., enzovoort),de scheiding, de twee zoontjes en de innige relatie met haar zus Anne.
En van haar levenbedreigende kanker. Als ze regulier uitbehandeld is doet ze mee aan experimenten en ‘verovert’ ze een experimentele behandeling in Duitsland. Zus Anne zegt hierover:“Het 6eRecht in het Verdrag voor de
Rechten van de Mens: Recht op Hoop.” Anne citeert Morgan Freedom in de film Shankshaw Redemption: “Hope is a good thing. Maybe the best of things and no good thing ever dies.”
Lize ervoer het als een ondermijning van haar hoop als mensen tegen haar zeiden: ‘ga genieten’.

Een sterke wending is  het als Anne haar naam wil veranderen, omdat ze “niet langer geassocieerd wil worden met de mannen in haar familie.”  Daarvoor heeft ze een psychologische verklaring nodig die haar bij psychologe Stien brengt. Stien laat haar nadenken over haar woede, legt haar het verschil tussen haar ego en haar ik uit. Wie is zo woedend? En wie blijft er zo woedend? Haar ego zet haar vast, haar ik heeft een keus. Stien wijst haar door middel van een verhaal op het verschil tussen bijten en sissen. Het wordt de weg terug van Anne naar haar authentieke ik, waardoor ze de twee kanten aan de zaak kan zien. Anne zelf, haar ik, vindt de weg naar haar oude vader en vervolgens naar de neefjes. Ze bijt niet naar de zwager die Juliano heet, maar sist.

De dag dat ik mijn naam veranderde is een prachtig boek, plot-gedreven, goed geschreven met loepzuivere observaties, van een schrijfster die eerder drie boeken voor volwassenen schreef en talloze kinderboeken, waarmee ze diverse prijzen won.

Uitgeverij       De Geus, 2020
Pagina’s        272
ISBN              978 9044 542 714

Recensie door Hannah Kuipers, januari 2021

 

Share

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress