Recensies

‘Frantumaglia’ door Elena Ferrante

Een geschreven leven

Interviewer: ‘Wat zou u het liefste zien dat uw lezers bijbleef nadat ze uw werk hebben gelezen?’

Elena Ferrante: ‘Dat wij vrouwen onze waakzaamheid niet moeten laten verslappen, ook al zijn wij voortdurend in de verleiding om dat uit liefde, door vermoeidheid, uit sympathie of vriendelijkheid wel te doen. We kunnen van het ene moment op het andere alles verliezen wat we hebben veroverd’.

Deze frase komt uit een van de geschreven interviews met Elena Ferrante die mij meteen weer in haar sfeer laten geraken, ook omdat in dezelfde periode waarin ik het boek lees de tweede serie van de Napolitaanse romans op tv wordt uitgezonden. Het leven van de vrouwen, hun vriendschappen, liefdes, hun werk, verlaten worden of zelf verdwijnen, en de economische situatie in Napels en Italie. Het zijn de mysterieuze vrouwenrollen, ook in deze tweede serie weer zo mooi verfilmd, waarin alles uitgesproken lijkt, soms met heftige emoties gepaard, maar waarin de blikken verraden dat de twee vriendinnen Lila en Elena dingen voor elkaar achterhouden en moeten verzwijgen. De vrouwen lijken te weten wat ze willen, moeten zich assertief gedragen en Elena Ferrante geeft in haar personages heel mooi de vertwijfeling en gevoelens weer die moeilijk gedeeld kunnen worden.

Dit mysterieuze voel ik eveneens in de andere romans en ook de schrijfster blijft een ‘geheim’. Ze kan prachtig geformuleerde antwoorden geven in haar interviews, maar zelf blijft ze onbekend.

Ik schrijf ‘haar’ omdat ze een vrouwelijk pseudoniem gebruikt, en ondanks dat nog steeds niet bekend is wie de auteur is . Ze vindt haar boeken belangrijker dan om als auteur bekend te worden.

De titel van deze bundel teksten, Frantumaglia, verwijst naar het woord dat haar moeder, een naaister, in het Napolitaanse dialect gebruikte en zoveel inhoudt als ‘in de war geraakte draden’. Draden als losse materialen die Ferrante ontrafelt door deze te beschrijven in haar eerste drie romans Kwellende liefde, Dagen van verlatingen De verborgen dochter,en later in haar vierdelige Napolitaanse romans.

Deze drie eerdere romans heb ik gelezen ter voorbereiding op Frantumaglia. De sfeer die Elena Ferrante oproept, enerzijds de behoefte van de vrouwelijke hoofdpersonages aan geborgenheid, anderzijds het eruit willen breken, beschrijft zij op een manier die mij soms doet denken aan de boeken van Marquerite Duras. Een verhaal dat zich lijkt af te spelen op een en dezelfde dag, de warmte van een stad, de gevoelens van de vrouw, haar gedachten en handelingen. Alsof de lezer in haar huid kruipt en precies kan voelen wat de hoofdpersoon ondergaat.

Nog even terug naar de draden waarover de schrijfster aan haar uitgever over een van haar romans het volgende schrijft: “als het niet voldoende draad heeft, als het de inhoud dus niet interessant genoeg is – jammer, dan hebben jij en ik ons vergist. Is die draad er wel, dan zal er zo veel mee wordt geweven als mogelijk is en kunnen we de lezeressen en lezers alleen maar dankbaar zijn voor het geduld waarmee ze het uiteinde hebben opgepakt en aan die draad hebben getrokken“.

Behalve over sociale onderwerpen laat zij zich in Frantumuglia ook uit over de politiek van Berlusconi, euthanasie, illegaliteit en legaliteit, de camorra. Wanneer haar meermaals in interviews gevraagd wordt wie haar voorbeelden zijn noemt zij steevast Elsa Morante. Elena Ferrante heeft mij met haar boeiende interviews in dit boek nieuwsgierig gemaakt naar deze schrijfster.

De brieven met lezers en uitgevers, verhandelingen en niet uitgegeven verhalen In Frantumaglia behelsen de periode van 1991 tot 2016. Inmiddels is een nieuw boek van haar vertaald getiteld ‘Het leugenachtige leven van volwassenen’ en ga ik me verheugen om me weer in haar sferen te laten geraken.

Uitgeverij          Wereldbibliotheek, 2019,
Pagina’s           448
Vertaald            uit het Italiaans door Marieke van Laake (La frantumaglia -2016)
ISBN                 978 9028 427 198

Recensie door Irma van den Bos, oktober 2020

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress