Recensies

‘Brieven in de Nacht’ door Hoda Barakat

Deze tien psychologische brieven/verhalen beschrijven de levens van mensen, die hun land ((Libanon, Syrië, Albanië) moesten ontvluchten vanwege oorlog, geweld en armoede. Zij worden in hun strijd voor een beter bestaan in Parijs geconfronteerd met heimwee, eenzaamheid en identiteitsverlies. Ze voelen zich ontworteld en vragen zich af wie ze zijn of wie ze kunnen worden.

Wat hadden ze in het beloofde land hopen te vinden? Hoe kunnen ze aan de verwachtingen van hun achtergebleven familie voldoen? Is het mogelijk een veilig thuis te vinden of zelfs de liefde, in een land met zo’n andere cultuur? Hoe kun je ontkomen aan (straat) geweld, verslaving en steeds weer nieuwe vernederingen? Hoe houd je een dak boven je hoofd? Kun je de weg terug weer begaan?
Worden slachtoffers van geweld uiteindelijk zelf meedogenloze moordenaars? Kun je zelf vergeven worden en kun je zelf vergiffenis schenken?
“Die angst van vroeger had elke vorm van mededogen uit mijn hart gebannen. Wreedheid was een voorwaarde geworden om te overleven en het was dus beter om niet op zoek te gaan naar de waarheid, want gevangenen liegen altijd om het vege lijf te redden.”    (pag. 73)
Het zijn zware thema’s, die door de beschrijving van dagelijkse zorgen en dilemma’s met soms een sprankje humor, toch invoelbaar worden.

In de eerste brief maken we kennis met een man, die als jongetje op de trein werd gezet door zijn moeder. Hij heeft dit als verstoting gevoeld. Getergd door verslaving en armoede probeert hij tevergeefs een liefdesrelatie op te bouwen, maar ook de vrouwen slagen daar niet in.
De eerste keer, dat ik je sloeg wist je niet, hoe snel je me in je armen moest nemen. Waarom ben je zo hard? Hoe kun je mijn tranen en mijn spijt serieus nemen, als ik je in elkaar sla?”      (pag. 28-29)

In het tweede verhaal maken we kennis met een van oorsprong Arabische vrouw van middelbare leeftijd, die zich heeft laten verleiden om in een hotelkamer af te spreken met een gevluchte jeugdliefde. Deze man, die wel een succesvol nieuw leven heeft opgebouwd in Canada, komen we tegen in een later verhaal op het vliegveld. Hij realiseert zich bij aankomst daar pas, dat het terugvinden van een jeugdliefde een illusie is en maakt rechtsomkeert naar zijn gezin, zonder de wachtende vrouw te ontmoeten.
In andere brieven wordt beschreven hoe een vader zijn zoon mishandelde vanwege zijn homoseksualiteit en hoe zijn moeder hem hiertegen niet beschermde.
Een jong meisje werd uitgehuwelijkt aan een oude man. De dochter, die uit dit huwelijk geboren werd, wordt door de moeder als ze vlucht achtergelaten bij haar oma. De broer van de moeder belandt in de gevangenis, omdat hij de eer van zijn zuster door een moord wilde beschermen. De moeder slaagt er in – eenmaal terug in het land herkomst – dankzij diefstal en oplichting, het hoofd boven water te houden en het leven van haar dochter te redden.
Wie durft hier nog over te oordelen, maar haar broer, zal haar “zo gauw ik haar vind, de keel doorsnijden vanwege haar hoererij.”

Het laatste verhaal gaat heel uitgekiend over een postbode in IS-gebied. Hij vertelt over de brieven, die nooit bezorgd en gelezen zullen worden, omdat er geen straten met adressen meer zijn. Het is vertederend hoe hij probeert om deze stemmen uit verre landen tussen de ruïnes toch weer hoorbaar te maken, want hoe zouden wij anders moeten weten over de traumatische levens van mensen van verre?
Want wat weten wij van de mensen, die burgeroorlogen, geweld, verwoesting, verlies en desillusie hebben meegemaakt en ongetwijfeld afschuwelijke angsten hebben doorstaan? Hoe weten we hoe ze zich hebben ontwikkeld en wat er in hen is veranderd en verhard?”
(
pag. 139)

Hoda Barakat heeft een genuanceerd, indrukwekkend boek geschreven en daarmee ons een levende getuigenis getoond van mensen, die het ‘allemaal moesten overleven’.
De brieven/verhalen zijn heel beeldend geschreven. Ik zou zeggen echt Arabisch; dus ook hulde voor de vertaling.

Uitgeverij      Orlando/Oxfam Novib, 2020
Pagina’s       157
Vertaald        uit het Arabisch door Djuke Poppinga (Baried al-Lail)
ISBN             978 9493 081 376

Recensie door Ammy Langenbach, juli 2020

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress