Recensies

‘Opnieuw Olive’ door Elizabeth Strout

Olive Kitteridge is terug!
Zij is de heldin van de naar haar genoemde roman. Het is het derde boek van de Amerikaanse schrijfster Elizabeth Strout (1957) en een wereldwijd eclatant succes. Hierna schreef ze: Ik heet Lucy Barton en Niets is onmogelijk (zie mijn recensie van augustus 2017). Het Engelse origineel van Opnieuw Olive verscheen in 2008 en won de Pulitzerprijs in 2009. De HBO-miniserie kwam uit in 2014 en kreeg dat jaar de Golden Globe Award for The best Miniseries or Television Film.

Olive Kitteridge is een botte, bitse vrouw, die wijs en somtijds kwetsbaar kan zijn; een gepensioneerd wiskundelerares in een klein plaatsje in Maine, VS. Ze is de weduwe van apotheker Henry, die een manier had gevonden om met zijn knorrige echtgenote om te gaan, in tegenstelling tot haar zoon Christopher, die een moeizame relatie heeft met zijn moeder. Olive heeft uitgesproken ideeën over mensen; meestentijds is het ongezouten kritiek, of ze het willen horen of niet. Slechts een enkeling houdt het contact met Olive vol. Toch heeft Olive over de mensen die ze kent vaak gelijk, maar haar waarheid valt naast haar doel, door haar directheid. Het eerste boek Olive Kitteridge bestrijkt een periode van 25 jaar.

Opnieuw Olive begint in het jaar 2000 als Olive vier jaar weduwe is. Zij heeft genegenheid opgevat voor Jack Kenniston, een gepensioneerd hoogleraar van de Harvard University, 74 jaar oud, met een dikke buik, vol zelfbeklag en zelfkritiek. Olive probeert hem te verleiden, hetgeen voor haar gepaard gaat met grote emotionele spanningen, van opwinding tot angst en vermijding. Haar zoon Christopher, die ze jaren niet heeft gezien, woont in New York met zijn vrouw en kinderen. Als de relatie met Jack een feit is, belt ze Christopher op om te zeggen dat ze zijn gezin graag wil zien. (Eigenlijk om te vertellen dat ze weer gaat trouwen). Zijn vrouw vindt het noodzakelijk dat de kinderen na al die tijd hun oma weer zien en ze komen met zijn zessen drie dagen bij Olive logeren. Een fantastisch hoofdstuk van ongemakkelijkheid, onverzettelijkheid, onverschilligheid, onbegrip en schurende onmacht.

Olive’s minnaar/echtgenoot Jack is weduwnaar en heeft een lesbische dochter. Hij is vervuld van grote wroeging hoe hij zijn dochter behandeld heeft, maar weet niet goed hoe hij het contact moet herstellen. Ondanks al hun tekortkomingen of misschien dank zij die tekortkomingen kunnen Olive en Jack het goed vinden. Ze blijven acht jaar samen.

Het boek bestaat uit korte tot middellange verhalen (10 tot 30 pagina’s) met scènes uit het leven van Olive, waarbij zij nu eens de hoofdrol speelt en dan weer een bijrol. De samenhang van alle verhalen is de aanwezigheid van Olive in elk hoofdstuk. Opnieuw Olive is weer een kostelijk verhaal, met tenenkrommende gedragingen van Olive en wanhopige en onhandige reacties van haar zoon, diens vrouw en de kinderen, grappige en vertederende gebeurtenissen in de relatie van Jack en Olive, afgewisseld met verrassende hoofdstukken over andere hoofdfiguren; gewone mensen, soms met gewone problemen, soms ook met bijzonder verrassende problemen en absurde oplossingen. Zoals bij voorbeeld het 10-jarig meisje Kayley dat na de dood van haar vader schoonmaakt in drie werkhuizen. ‘In het huis van mevrouw Babcock leek het te stinken naar een eenzaamheid waarvoor geen remedie bestond.’ Bij het echtpaar Ringrose verdient Kayley op een bijna ranzige manier goud geld. Kayley ontmoet Olive een paar keer, die dingen tegen haar zegt waardoor het meisje zich bewust wordt van haar eigen kijk op haar eigen wereldje.

Het is razend knap hoe de schrijfster Olive ten voeten uit heeft geportretteerd. Zowel door haar eigen ogen, door die van haar familie en echtgenoot en door al die mensen in het plaatsje in Maine, die ze kent, ontmoet, aanspreekt en van commentaar voorziet. In elk hoofdstuk is Olive ‘helemaal Olive’, zoals Jack het soms liefdevol maar soms ook geïrriteerd noemt.
Naarmate Olive over de tachtig raakt, wordt ze milder en leert ze een aantal gedragingen die nodig zijn om in een afhankelijker situatie dichtbij zichzelf te blijven en toch compassie te hebben met haar mede-senioren.

Een briljant bedacht verhaal en prachtig opgeschreven. Elizabeth Strout gebruikt veelvuldig schitterende natuurbeschrijvingen, die passend zijn bij de teneur van het betreffende verhaal. In hoofdstuk Licht bij voorbeeld, krijgt Olive een diep contact met een vrouw Cindy, die kanker heeft en 50% kans om de ziekte te overleven. Olive zegt aan het eind van hun gesprek: “‘Moet je nou toch eens kijken.’ Cindy keek. Het zonlicht was prachtig, het scheen schitterend geel uit de lichtblauwe hemel en door de kale boomtakken, met de kwetsbaarheid die hoorde bij het tanende daglicht’”. Daarop zegt Olive: ‘Mijn God, ik hou toch zo van het licht in februari… Mijn God, moet je dat februarilicht toch eens zien.’

We zullen niet meer van Olive horen. Dat is jammer. Ik heb genoten van beide boeken over Olive Kitteridge – Kenniston, die mijns inziens een blijvende plek verdient in de literatuur.

Uitgeverij      AtlasContact , 2019
Pagina’s       347
Vertaald       uit het Engels door Marijke Versluys (Olive, Again)
ISBN            978 9025 457 396

Recensie door Hannah Kuipers, april 2020

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress