Recensies

‘Om wie je bent’ door Aaltje van Zweden

Aaltje van Zweden, ‘vrouw van’ (Jaap van Zweden) maar ook ‘moeder van’ (Benjamin), vertelt in dit boek over haar zoektocht met en rond haar derde kind, Benjamin. Het gevoel tijdens de zwangerschap van hem, dat er ‘iets’ aan de hand was, wordt bevestigd na zijn geboorte. Benjamin is ‘anders’. In eerste instantie is de vraag wát er met Benjamin aan de hand is. Na een jarenlange rondgang bij een heel aantal specialisten wordt de diagnose autisme gesteld. Ze loopt tegen vanzelfsprekende en fundamentele vragen aan. Hoe kan ik contact met hem maken? Wat maakt hij me duidelijk? Waar heeft Ben behoefte aan? Hoe kan ik hem vanuit zijn behoefte voeden? Hoe kan ik me tot zijn gedrag verhouden, met respect voor hem én voor mezelf? En hoe kan ik mezelf een plek geven in dit proces?
Benjamin is in vrijwel alle aspecten van zijn gedrag ‘anders’ dan de 2 oudere kinderen, en om hem te leren bereiken moet ze ook de weg vinden naar zichzelf. Door wie en hoe Ben is, kan Aaltje namelijk niet om haar eigen geschiedenis en beperkingen heen. Waar Aaltje als overlevingsstrategie had geleerd om niet te laten zien wat er in haarzelf omgaat, is de onbereikbaarheid van Benjamin de prikkel om die van haarzelf om te leren zetten.
Deze parallelle ontwikkelingen krijgen in het boek vorm doordat ze haar ervaringen met en rond Ben afwisselt met hoofdstukken over haar eigen jeugd en de omgang met de daarin opgedane trauma’s.

Aaltje van Zweden beschrijft een niet-gebaand pad in het contact met Benjamin, met zichzelf, en in haar relatie met Jaap. De stappen in de eigen ontwikkeling lijken de weg te bereiden voor de stappen die ze kan aanbieden aan Benjamin. Zichzelf vinden is hem vinden, zichzelf zijn is hem laten zijn.
De specialisten naar wie Aaltje en Jaap met Ben gingen richtten zich in hun diagnostiek en wijze van denken voornamelijk op wat hij niet kon. Aaltje ging op zoek naar inspirerende geesten. Ze accepteert geen grenzen.
Ik was grenzeloos in het zoeken, omdat hem accepteren zoals hij was voelde als opgeven, mijn kind opgeven.“ (pag 44)
“Als iemand zegt ‘het kan niet’ dan gaan wij als vanzelfsprekend kijken hoe het wél kan. Daar zijn we door Ben extreem in uitgedaagd.”   (pag 119) 

Ze vinden hun inspiratie bijvoorbeeld in de V.S., via het boek Verbroken Stilte van Barry Neil Kaufman. Hij is grondlegger van het ‘Son-Rise programma’ en oprichter van het Option Institute, een baanbrekend instituut voor de begeleiding van mensen met autisme. Aaltje en Jaap besluiten om samen met Ben naar Kaufman en het Option Institute toe te gaan, en zetten daarmee een eerste fundamentele stap naar een andere begeleiding en benadering, gericht op contactherstel en het stimuleren van persoonlijke groei. Meedoen met gedrag in plaats van het te verbieden, en daardoor een spiegel worden voor Ben. Hem in zijn wereld tegemoet komen in plaats van hem te forceren zich aan te passen aan onze wereld.
Aaltje besluit om Ben thuis te gaan begeleiden, en zoekt daarvoor naar mensen die begrijpen dat alles is gericht op acceptatie en communicatie. Ze zoekt naar mensen die Ben spelend kunnen uitdagen, hem niet zijn problemen uit handen nemen, maar ook niet het lijntje van het contact met hem laten breken.
Het gaat erom dat je zijn motivatie gebruikt om hem te prikkelen en hem ook laat ervaren waarom iets nodig is. Je bent geneigd om hem met alles te helpen, maar dat is dus niet goed.”   (pag 118)

Het besluit om Benjamin thuis te gaan begeleiden, en dus om alle activiteiten en begeleiders in huis te halen, is het startpunt van een ontwikkelingsproces dat invloed heeft op haar hele leven en levenshouding. Aaltje krijgt gaandeweg dit proces een voorbeeldfunctie voor veel andere mensen die zoekende zijn in de omgang met hun/een autistisch kind. Geïnspireerd en gevoed door het Amerikaanse denken in mogelijkheden in plaats van beperkingen, gaat ze uiteindelijk samen met Jaap, en ondersteund door vele anderen, de uitdaging aan om voor Ben (en andere jongvolwassenen met autisme) een zelfstandige woon- en ontwikkelingssplek te creëren, het Papageno Huis Laren. Muziek, hoe kan het ook anders, zal daar als een van de creatieve activiteiten een belangrijke plaats bij in gaan nemen.
Inmiddels heeft dit initiatief zich vanuit stichting Papageno enorm verder ontwikkeld.

In een zeer toegankelijke stijl neemt Aaltje je mee op een liefdevolle reis waarbij het bereiken van de ander gedragen wordt door de ontwikkeling en het zoeken van zichzelf. “Door de intensieve gesprekken (met Jan Foudraine-OJ) kreeg ik inzicht in mijn eigen verleden, leerde ik het meisje kennen dat ik ooit was en mijn verleden accepteren. Dat juist Benjamin mij daarvoor de kracht heeft gegeven, daar kwam ik pas tijdens het schrijven van het boek achter.” (pag 10)

Om wie je bent is geen zoetsappig succesverhaal, maar wel een integere beschrijving van een niet aflatende zoektocht naar mogelijkheden en acceptatie. Het is een schildering in donkere en lichte kleuren, kleuren die onderdeel uitmaken van een proces dat gebaseerd is op de wil en verantwoordelijkheid om zin te geven aan wat op haar en hun weg is gekomen.
Prachtig inspirerend!

Uitgeverij      AmboAnthos, 2018
Pagina’s        256
ISBN             978 9026 345 739

Recensie door Olaf Janssen, maart 2020

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress