Recensies

‘Vindeling’ door Vonne van der Meer

Een vrouw vindt in een vuilcontainer een baby. Dolgraag wil ze het kind meenemen naar huis, maar het baby’tje wordt, al op de eerste pagina’s van Vindeling, van haar weggedragen door hulpverleners, een ambulance in. De onvrijwillig kinderloze vrouw blijft vol verlangen achter.

Dezelfde vrouw krijgt, op de laatste bladzijden van het boek, regelmatig bezoek van een jongeman. “Ze maakt zich geen illusies, hij is te oud om haar pleegzoon te worden (…) Toch trekken ze naar elkaar toe”. Het voelt als een troost, luttel, maar toch.

Tussen deze scènes in leren we de vrouw, Jutka, beter kennen – althans een beetje. Als jong kind kwam ze met haar moeder naar Nederland. Als ze op straat in Amsterdam een tas vindt, krijgt ze van de eigenaar als dank een verhalenboek. Het eerste verhaal doet haar denken aan haar vlucht uit Hongarije én inspireert haar om ‘vindeling’ te worden. Net als de jongen in het verhaal gaat ze voortaan verloren dingen terugvinden.

Al snel begint in Vindeling een tweede verhaallijn, zo lijkt het tenminste. Een ik-figuur betreedt het podium. Hij verloor een dierbaar kettinkje, voor hem een belangrijk aandenken aan zijn overleden echtgenote. Jutka heeft het in het park gevonden en brengt het hem terug.

Niet veel later maakt een ándere ik-figuur zijn entree. Even is dat verwarrend, maar eigenlijk heeft het vooral iets moois. Allerlei ‘ikken’ ontmoeten Jutka wanneer zij iets van hen heeft teruggevonden. Via hun beleving volgen we haar, en zien we hoe zij de levens van deze anderen beïnvloedt. Zelf blijft Jutka, als ‘ze’ in plaats van ‘ik’, enigszins op afstand.

Deze stijlkeuze van Vonne van der Meer is interessant. Ze heeft een creatieve manier gevonden om een verhaal te vertellen. Bovendien resoneert de afstand die dit vertelperspectief schept met Jutka’s karakter. Langzaamaan wordt namelijk steeds duidelijker dat Jutka op afstand leeft van de mensen om haar heen. Voor vreemden is ze als vindeling een engel, maar het lukt haar niet goed om intieme relaties aan te gaan.

Hoe haar jeugd hierin bepalend is geweest, blijkt onder meer wanneer een speciale ik-figuur opduikt: Jutka’s vader. Voor Jutka is hij de grote afwezige, hij blijf in Hongarije achter. In het boek wordt hij juist steeds meer aanwezig, meermaals terugkerend als ik-figuur. Dit perspectief maakt het gemakkelijk om sympathie voor hem op te brengen.

Jutka voelt, als jongvolwassene, juist erg weinig sympathie voor haar vader. Wanneer hij haar vanuit Hongarije opzoekt, lukt het haar niet zijn goede bedoelingen als vader te zien. Later schrijft ze hem brieven vol verwijten. In flarden krijgen we mee hoe Jutka’s leven verder verloopt. Niet alles gaat zoals ze zich had gewenst, maar naarmate ze ouder wordt neemt de zachtheid in haar hart toe. Ook de relatie met haar ouders ontwikkelt zich, van afstand via woede naar – uiteindelijk – iets als verzoening.

Met Vindeling heeft Vonne van der Meer een boeiende psychologische roman geschreven. Ze ontvouwt op originele wijze het levensverhaal van een ontheemde, ongewenst kinderloze vrouw. Het boek bevat tragische elementen, maar is toch niet loodzwaar om te lezen. De heldere schrijfstijl en de vele vertelperspectieven geven het boek iets lichts. Wel blijft na het lezen een mild melancholisch gevoel achter.

Over de auteur
Vonne van der Meer (1952) volgde de regieopleiding aan de Amsterdamse Theaterschool. Ze werkte als regisseur voor verschillende theatergezelschappen en schreef toneelstukken. In 1985 verscheen haar eerste verhalenbundel en twee jaar later haar eerste roman. Eilandgasten (1999) wordt gezien als haar doorbraak bij een breder publiek. Deze roman werd later ook verfilmd. Vindeling (2019) is haar meest recente boek.

Uitgever        Atlas Contact, 2019
Pagina’s        240
ISBN             978 9025 454 180

Recensie door Fieke Boschman, januari 2020

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress