Recensies

‘Zwart licht’ door María Gainza

Black light -maakt het verborgene zichtbaar

Het black light, dat in dit boek wordt gebruikt om in de kunst te onderzoeken of er recente toevoegingen zijn op een oud schilderij en zo vast te stellen of er sprake is van een vervalsing of origineel, kan bijna gezien worden als een metafoor voor deze roman. Laag voor laag worden de levens van de personages bloot gelegd, niet chronologisch, maar eerder als puzzelstukjes, die pas aan het einde in elkaar vallen. Al heb je als lezer dan nog steeds het gevoel, dat er misschien nog wel eentje ontbreekt. Dat komt misschien wel, omdat werkelijkheid en fantasie van de levens en psyche van de hoofdpersonen elkaar afwisselen….

Door de ik-persoon, een jonge kunsthistorica in Buenos Aires, zien we het verhaal ontstaan. We maken kennis met Enriqueta. Zij is een bekende taxateur bij het belangrijkste taxatiebureau, en de baas en mentor van de 25-jarige kunsthistorica. Enriqueta leert haar hoe je naar kunst kunt kijken. Er ontstaat langzaamaan een band tussen deze twee eigenzinnige vrouwen. Op een dag begint Enriqueta in de sauna van een rustig badhuis met het vertellen van verhalen uit haar leven. Het is tijdens het eerste van vele bezoeken aldaar. Zij kwam jaren geleden in aanraking met de inwoners van ‘hotel Weemoed’, die allemaal banden met de kunst hadden. Uit deze ontmoeting ontstaat een samenwerking, waarbij iedereen een bijdrage levert aan het vervalsen en verhandelen van schilderijen. Het is het ontstaan van ‘de bende van weemoedige vervalsers’, die jarenlang actief is en waarvan sommigen levenslang met elkaar in contact blijven. Een voor een vertrekken ze vanuit hotel Weemoed naar andere plekken. La Negra is de beste vervalster, met als specialiteit Mariette Lydis. Lydis is op dat moment populair bij de rijkere inwoners van Buenos Aires.
De verhalen over de bende die de kunsthistorica van Enriqueta te horen krijgt, vormen een beeld van de bendeleden, maar ook van de tijd: de culturele wereld vanaf de jaren ’60 in Buenos Aires is als het ware achtergrondmuziek bij het verhaal.

De dood van Enriqueta is een klap voor de kunsthistorica. Zij gaat dan werken als kunstrecensente voor een krant. Op een dag staat een van de voormalig bewoners van hotel Weemoed bij haar op de stoep met een koffer met parafernalia van Mariette Lydis en vraagt haar een veiling te organiseren, waarbij het geld bedoeld is voor een van de andere voormalige bewoners van hotel Weemoed. Door de beschrijvingen van de catalogus krijg je als lezer een beeld van de Oostenrijks-Argentijnse schilderes ( geen fictief figuur, maar een schilderes, die echt heeft bestaan). De kunstveiling Lydis is een succes, maar daarna valt de kunsthistorica opnieuw in een gat. Dat kost haar uiteindelijk haar baan bij de krant. Zij lijkt dan bijna het contact met de werkelijkheid te verliezen en is neerslachtig. Uiteindelijk gaat zij op in een nieuw project: op zoek naar wat er van La Negra is geworden. Aan de hand van interviews met oude bekenden, ontstaat er een kijkje in het leven van deze bohemiène met temperament, die echter niet in één verhaal te vangen is. Aan het einde besluit de kunsthistorica dat ze La Negra het meest recht doet door de zoektocht te stoppen en ontdekt bij zichzelf dan ook nog een andere reden waarom ze die zoektocht is gestart. Ze kan ook weer terugkeren bij haar oude baan bij de krant, als haar vervanger daar weer vertrekt.

Zwart licht leest als een mengelmoes van sprookje en vertelling van de werkelijkheid, met beeldende en soms poëtische beschrijvingen van de personen en gebeurtenissen. Het is een roman waarin de vrouwen de hoofdrol spelen, maar het is breder dan een verhaal over vrouwenlevens. Het gaat ook over solidariteit, vrijheid, keuzes, kunst, geschiedenis en Buenos Aires. María Gainza gebruikt daarvoor een bijzondere structuur in haar roman, waarbij het verhaal wordt onderbroken door andere verhalen, interviewfragmenten, rechtbankverslagen en catalogustekst, waardoor een bijzondere vorm van raamvertelling ontstaat. Door de afwisseling van werkelijkheid en vervreemdende beelden, die zij oproept in de roman, ga je als lezer met haar op reis en ontdek je je eigen versie van het verhaal. De roman is zo rijkgeschakeerd, dat die alle ruimte biedt om er helemaal in op te gaan of in een aspect daarvan (bijvoorbeeld kunst, psychologisch) en de rest als achtergrond te ervaren.

Uitgeverij       Podium, 2019
Pagina’s         172
Vertaald         vanuit het Spaans door Trijne Vermunt (La luz negra)
ISBN               978 9057 599 699

Recensie door Antoinette Fonville, oktober 2019

Share

2 Comments

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress