Recensies

‘1001 Vrouwen in de 20ste eeuw’ door Els Kloek

Door de goede beschrijvingen en afwisselende levensverhalen blijft 1001 vrouwen leuk om in rond te neuzen. Er staan een paar voorbeelden in onderstaande tekst en dan zal je zien: zelfs een naslagwerk kan prima op je nachtkastje liggen, voor zo nu en dan een stukje.

Els Kloek heeft in 2013 naam gemaakt met haar verzameling van 1001 vrouwen uit de Nederlandse geschiedenis. Dat opzienbarend dikke boek met de prachtige illustraties, is opgevolgd door dit net zo vuistdikke werk. Met merkbaar plezier geschreven en alle 1611 pagina’s volgepropt met (leesbare) kleine letters, om iedere vrouw die vermeld staat recht te doen.

Waarom ze dit boek wilde maken vertelt Els in haar voorwoord: “Bij elkaar geven de biografieën een heel boeiend beeld van de twintigste eeuw, een ánder beeld ook dan we gewend zijn. Ik noem dat graag de achterkant van de geschiedenis. Het idee is om hiermee het evenwicht tussen mannen en vrouwen enigszins te herstellen.”

De dikke pil heeft een frisse uitstraling door de pittig gekleurde tussenstukken met foto’s. Signaalrood, limegroen en knaloranje doorbreken de hoge stapel witte pagina’s en maken de aanblik luchtiger. Verder staan er per onderdeel een paar mooie quotes van de vrouwen vermeld.

Om de variatie en het plezier een beetje duidelijk te maken, geef ik een kleine greep uit de grote groep dames die: “Of een gedenkwaardige prestatie hebben geleverd (…), of anderszins de aandacht op zich hebben weten te vestigen” (pag.9).

Uit de ‘grabbelton’:

pag. 159, nr. 122: Anna de Savornin Lohman (1868 – 1939), schrijfster.

pag. 451, nr. 307: Nicolette Adriane Buining (1886 – 1963), Theologie, mede-oprichtster van de VPRO. Ik wist niet dat daar een vrouw bij was geweest, dus dat was licht verrassend.

pag. 572, nr. 367: Sofia Jeanette van Leer (1892-1953), dichteres. Door de onfortuinlijke zaken van vader verhuisde de familie van Amsterdam naar Nijmegen en daarna naar Duitsland. Ze volgde een opleiding tot onderwijzeres in het Zwitserse Luzern en trouwde later met een fabrieksarbeider. Heeft zich ingezet voor de dialoog tussen Christenen en Joden en schreef boeken over haar kindertijd. Met een mooie foto erbij uit 1919, waar ze een haarband draagt en lijkt op een voorloopster van het hippietijdperk.

pag. 647, nr. 423: Marie Elisabeth van Oort (1897-1970), prostituée en oplichtster. Daar ging ik ineens verwoed van lezen. Ze bleek ook nog eens in het voormalig Nederlands-Indië gewoond te hebben. Ik zag meteen een prachtige speelfilm voor me: Een ‘film noir’ met deze fatale vrouw in de hoofdrol en het historische Djakarta als decor. ‘Slecht, maar smeuïg’ is een intrigerend genre.

pag. 1129, nr. 746: Truus van Lier (1921 – 1943). Verzetsvrouw. Vader was advocaat, moeder fotografe. Studeerde rechten in Utrecht, woonde daar naast het bekende Rietveld Schröderhuis. Overleden in Duitsland.

pag.1189, nr. 788: Rosalie Roozendaal (1924 – 1998). Jodenverraadster. In de levensomschrijving staat dat ze makkelijk het vertrouwen van Joden won en manipuleerde.

pag. 1342, nr. 867: Ilse Labadie (1933 – 1999). Mensenrechtenactiviste in Suriname. Wat ook iets zegt over onze geschiedenisboeken, want ik kende haar niet en was blij dit te lezen.

pag. 1464, nr. 951: Laurie Langenbach (1947 – 1984). Journaliste. Is bekender dan je zou vermoeden. Ze heeft veel geschreven, was thuis in het intellectuele Amsterdam van de jaren ’70 (“magies sentrum”) maar is jong overleden aan kanker. Ze had zich toentertijd toegelegd op het dieet van het macrobiotische Kushi-instituut. Haar man is jarenlang bezig geweest het instituut aan te klagen wegens hun misleidende genezingsadviezen.

Het einde viel een beetje tegen, omdat ik toen nog niet door had dat er alleen vrouwen in staan die al overleden zijn. Ik wist nog niet dat PvdA-politica Edith Mastenbroek (twee-na-laatste, blz. 1633) overleden was aan een hartaanval. Daarna schrok ik even van de foto van Marianne Vaatstra, die iedere Nederlander inmiddels kent door de talloze politieberichten en de laatste, de jonge cabaretière Floor van der Wal, die is aangereden op het Mercatorplein in Amsterdam, kende ik niet zo goed. Het is de keus van Els Kloek. Ze zal er wel een goede reden voor gehad hebben, want van het boek in zijn geheel spat juist de levenskracht vanaf. Zo veel vrouwen die zo bijzonder hun leven ingevuld hebben. Je wordt er blij van.

De laatste quote in het boek is er een van Johanna Schouten-Elsenhout, dichteres: “Vrouw, je bent verheven, je schittert, je wankelt niet, te midden van de strijd, van alledag.” Daarna zijn er nog verschillende indexen en alle gulle gevers van de crowdfundings-actie worden persoonlijk genoemd.

1001 vrouwen in de 20ste eeuw oogt als een ondoordringbare optelsom, maar leest soepel als een avonturenroman. In een prettige schrijfstijl biedt het een mooi gekozen waaier van vrouwen en vrouwenportretten. Geen saai naslagwerk, maar juist leuk om door te nemen.

Uitgeverij                  Vantilt, oktober 2018                                                              
Pagina’s                    1611
ISBN13                    978 9460 043 864

Recensie door Linda Lankreijer, februari 2019

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress