Recensies

‘Asymmetrie’ door Lisa Halliday

Het eerste deel van de roman Asymmetrie, ‘Zotternij’, verhaalt over de wat ongewone relatie tussen de 25-jarige Alice en de 80-plusser, succesvolle, schatrijke schrijver Ezra Blazer. Het verhaal speelt zich af tegen het decor van New York 2003. Amerika bereidt zich voor op de inval in Irak. Alice is redactie-assistent en lijkt een teruggetrokken leven te leiden. Alleen haar dementerende buurvrouw Anna confronteert Alice af en toe met haar onderhuidse eenzaamheid.

Alice laat zich de toenadering van de berekenende Ezra geduldig welgevallen, zonder veel aandacht te besteden aan het leeftijdsverschil. Ezra overstelpt de verlegen vrouw met dure cadeaus en betrekt haar steeds meer in zijn intieme leefwereld; een wereld waar berichten over oorlog en geweld uit de grote wereld nauwelijks doorkomen. Ezra kampt met gezondheidsproblemen, zoals een slecht hart en een pijnlijke rug. Later ontvangt hij Alice, of eigenlijk ontbiedt hij zijn liefje, nog vooral in zijn luxe buitenhuis op een eiland dichtbij New York. Alice verzorgt hem hier dag en nacht, maar de oude man houdt de regie over haar leven. Hij bepaalt, wanneer ze mag komen, wat ze moet lezen en welke kleren ze moet dragen. Samen leven ze in een klein wereldje, waar ze op bed, eindeloos naar honkbalwedstrijden tussen de Red Sox en de Yankees kijken. Hoewel Alice soms blijk geeft van andere ontluikende ambities (zelf een boek schrijven?), weet Ezra haar er steeds weer van te overtuigen, dat dit haar levensvervulling is. “Blijf bij me. Ga niet weg. Ik wil een partner voor het leven. We beginnen nog maar net. Niemand kan meer van je houden dan ik. Kies hiervoor! Dit is het avontuur. Een riskant avontuur. Dit is leven.” (pag. 152)
De altijd wat onzekere Alice slaagt er niet in eigen richting aan haar leven te geven.

In het tweede deel, Waanzin, speelt de oorlog in Irak een belangrijke rol. Amar Jaafari is voor de oorlog met zijn ouders en broer Sami naar Los Angeles geëmigreerd. Hij is geboren in het vliegtuig tussen Irak en Amerika en geniet in zijn jeugd van de veilige rust en de gebaande paden, die hij alleen maar in zijn eigen tempo hoeft te bewandelen. Zijn geëngageerde, oudere broer Sami wil leven in het nu in plaats van plannen maken voor de toekomst. Hij gaat als arts terug naar Irak en vertrouwt op een echte vreedzame toekomst voor zijn land of in ieder geval voor Iraaks Koerdistan. Hij vindt, dat het er niet om gaat, wie we zelf denken dat we zijn, maar hoe anderen ons zien. Sami reist door het verwoeste oorlogsgebied en verwijdert granaatscherven uit bijna sterverende kinderlijfjes en zet benen af bij mensen, die geraakt zijn door bermbommen.

Amar leeft zijn rustige studentenleven; hij heeft korte tijd een relatie met Maddie, die hem verlaat voor een nieuwe uitdaging. Amar doet stage in Londen, waar hij Alaistair ontmoet, die later als oorlogscorrespondent, uitgezonden wordt naar Irak.

In Irak wordt door buitenlanders veel gepraat over de nutteloosheid van de oorlog, waarop Sami reageert met: “Heeft Crane niet altijd gezegd, dat een kunstenaar niets anders is dan een krachtig geheugen, dat vrijelijk ongebaande paden door ervaringen bewandelt” (pag. 276). Sami gelooft dat Bagdad, net zoals vroeger, weer die prachtige oude stad zal worden, waar duizenden toeristen naar toe komen om de moskeeën en oude bouwwerken in het land te bewonderen.

Wanneer Amar zijn broer, die intussen getrouwd is, voor de tweede keer wil bezoeken, komt hij in een absurde situatie terecht. Hij wordt vastgehouden in een wachtkamer van de Vreemdelingendienst op luchthaven Heathrow in Londen. Hij wil hier alleen maar overstappen op zijn vlucht naar Istanbul en vandaar naar zijn broer in Irak. Amar wordt onderworpen aan een Kafkaiaans verhoor en ze laten hem niet gaan. Onderweg naar Londen heeft hij het bericht gekregen, dat zijn broer ontvoerd is en dat er een losgeld van 100.000 dollar wordt geëist.

In het derde deel, Ezra Blazers desert eiland discs, wordt Ezra geïnterviewd door een jonge aantrekkelijke verslaggeefster van de BBC. Hij heeft dan net de Nobelprijs ontvangen en vertelt openhartig aan de hand van muziekfragmenten, over alle erotische jonge liefdesavonturen, die hij in zijn leven heeft mee mogen maken. Als een echte flirtende vrouwenverslinder nodigt hij aan het eind ook de interviewster uit om de nacht met hem door te brengen.

De Asymmetrie van het boek zit hem niet alleen in de karakters van, en de verschillen tussen de hoofdpersonen, maar ook in de wereld van verschil tussen het leven in het vrije westen en in het door oorlog geteisterde Irak. Ook de schrijfstijl, ingetogen als het over de introverte Alice gaat; uitbundig, breed, filosofisch en poëtisch, als het over Amar of Sami gaat. Verbindende thema’s tussen de drie hoofdpersonen zijn macht (Ezra; de douanier), machteloosheid (Amar en Alice) om eigen richting aan het leven te geven en wachten (op vrede; op een ‘betere’ toekomst).

Lisa Halliday groeide op in Massachusetts in Amerika en woont tegenwoordig in Milaan. Haar werk is eerder gepubliceerd in ‘The Paris Review’. In 2017 ontving ze een Whiting Award voor fictie.
Asymmetrie is haar romandebuut.

Uitgeverij     Atlas Contact, 2018
Pagina’s        334
Vertaald       uit het Engels door Lisette Graswinckel (Asymmetry)
ISBN             978 9025 450 823

Recensie door Ammy Langenbach, november 2018

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress