Recensies

‘Een witte suite’ door Athena Farrokhzad

Athena Farrokhzad is op 23 august 1983 geboren in Teheran, Iran. Haar familie ontvluchtte het theocratische regime en belandde in Zweden. Athena groeide op in Gothenburg en ging later in Stockholm wonen. Ze is dichter, literair criticus, feministe, vertaler, schreef voor toneel en geeft les in creatief schrijven aan de Volkshogeschool.

Ze zegt zichzelf dichter te noemen, omdat dat is wat ze doet: poëzie schrijven.
Over Een Witte Suite zegt ze dat het één doorlopend gedicht is dat gaat over de ervaring van revolutie, oorlog, migratie, witheid en racisme. Hoe dit alles de levens beïnvloedt van families van verschillende afkomst, hoe het hun houding bepaalt tegenover hun verleden en hun toekomst en dus hun verhouding tot zichzelf en anderen.

In Een witte suite laat ze moeder, vader, broer, grootmoeder en oom aan het woord.
Veel mededelingen worden gericht aan ‘jij’, maar het is niet zeker dat hiermee altijd de dichter wordt bedoeld, al komt dat bij me op, bijvoorbeeld in:

Mijn moeder zei: Elke familie heeft zijn verhalen
maar om ze naar buiten te brengen is iemand nodig
met een bijzondere bereidheid ze te verdraaien

 Wat een gemengde gevoelens roept het aldus geformuleerde op!
En dat geldt voor veel in deze bundel.
De witte ruimte op de bladzijden is broodnodig, omdat de emotie daarin tot leven komt, met zelf toegevoegde vraagtekens of andere seinen, die bij herlezen andere kunnen zijn. Zo kan de derde regel uit bovenstaand vers de ene keer als schokkende aanklacht gevoeld worden en een andere keer als een geestige, reële opmerking.

Het trauma van onderdrukking en vlucht is overal aanwezig, zoals in:

Mijn oom zei: Wat zal er met ons gebeuren als we onze bevrijding hebben bevochten
met dezelfde middelen die ons gevangen hielden

Mijn broer zei: De gewoonte om te knielen
zal plaatsmaken voor het genoegen bevelen te geven 

Mijn vader zei: Er is een oorlog die in de ingewanden woedt
er is een vijand die uit mijn handen en mond komt aanstormen

En ook in:

Mijn moeder zei: Als we elkaar terugzien doen we of we elkaar niet kenden
toen jij honger had en ik de drager van de melk was

De enige die mooie herinneringen aan het land van herkomst verwoordt, is de grootmoeder. Zij vertegenwoordigt de levende wortels van het geliefde bekende van vroeger.

Mijn oma zei: Misschien op een dag
als de munt uitbot langs de beken
zien we elkaar en zeggen
lekkerder saffraanrijst hebben we nooit gegeten

Oom verwoordt beschouwend:

Mijn oom zei: Als je niet beeft als je een grens oversteekt
is het niet de grens die je hebt overgestoken

De gezinsleden zoeken naar een uitweg uit de moeilijkheiden:

Mijn vader zei: Als we geven naar vermogen en krijgen naar behoefte
Mijn moeder zei: Als we geven naar vermogen en krijgen naar behoefte
Mijn broer zei: Als er een einde komt aan alle onrecht en de geschiedenis zelf
Mijn oma zei: Als je zo oud bent als ik
Dan zal er een einde komen aan alle onrecht en de geschiedenis zelf

De kaft van de bundel toont zacht glanzende witregels. Ze doen me denken aan notenbalken, aan stille muziek. Hoe meer ik in de bundel lees, hoe dierbaarder de witregels me worden.
Lisette Keustermans vertaalde de gedichten uit het Zweeds.
Het is een prachtige bundel geworden.

Uitgeverij       Perdu, 2018
Pagina’s          68
ISBN                978 9051 881 127

recensie door Maud Ockers, oktober 2018

 

Share

2 Comments

  • Pingback: December (opening)nieuws | Vrouwenbibliotheek Utrecht

  • 16 november 2018 - 11:17 | Permalink

    Prachtig verwoord Maud; goede inkijk in de intrigerende bundel gedichten. Omslag doet aan Han Kang’s Wit denken.

  • Geef een reactie

    Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

    Powered by: Wordpress