Recensies

‘Pachinko’ door Min Jin Lee

Pageturner. Er bestaat nog steeds geen goed Nederlands woord voor. Dit boek is een pageturner. Als je er aan begint denk je: oef, wat een dik boek. En dan begin je te lezen, en bijna ongemerkt schiet je in hoog tempo door al die bladzijden heen. Meeslepend is dan een woord dat vaak wordt gebruikt, ook in relatie tot dit boek waarbij wordt verwezen naar andere populaire pageturners.

Pachinko is een familiekroniek die een eeuw omspant en vertelt over een Koreaanse familie in Japan. Het begint in het vissersdorpje Yeongdo in Korea. Daar leven een oude visser en zijn vrouw die een pension runnen. Ze krijgen een zoon, Hoonie, die een bochel heeft en een hazenlip. Ze voeden hem op tot een gerespecteerde man. Hij kan zelfs trouwen met Yangjin. Hij en zijn vrouw houden van elkaar. Helaas sterven hun kinderen al op jonge leeftijd, behalve een dochter, Sunja,

In 1910 wordt Korea door Japan bezet, ingelijfd en kaalgeplukt. De Koreaanse bevolking lijdt daar onder, er heerst armoede en honger. Maar het pension levert Hoonie en Yangji en, na Hoonie’s overlijden, zijn weduwe en dochter een redelijk goed bestaan op. Maar de rust wordt verstoord. De stille Sunja wordt verliefd op Hansu, een rijke vishandelaar die de vangsten van de dorpsvissers opkoopt en verhandelt in Japan. Als Sunja in 1932 zwanger raakt en Hansu getrouwd blijkt te zijn, biedt Hansu haar een comfortabel leven als zijn maîtresse aan. Tot zijn verrassing blijkt dan dat de zachtaardige Sunja een sterke eigen wil heeft en de moed om het aanbod van Hansu te weigeren.

Een bijzondere gast van het pension, de jonge christelijke dominee Baek Isak Bando, blijkt tbc te hebben en Sunja en haar moeder zorgen drie maanden goed voor hem. Hij biedt de zwangere Sunja aan om met haar te trouwen. Sunja accepteert dat aanbod en gaat met hem naar Japan. Isak gaat daar werken als hulpdominee. Ze wonen in Osaka bij zijn broer Yoseb Baek en diens vrouw Kyunghee. Daar krijgt Sunja in 1933 een zoon, Noa, en in 1939 een tweede zoon Mozasu.

Koreanen hebben het moeilijk in Japan. Ze moeten leven met systematische economische en sociale beperkingen en de minachting van hun Japanse landgenoten. Maar gaandeweg vindt de familie Baek Bando zijn weg. Sunja verliest Isak in de oorlog, maar ze heeft veel steun aan haar schoonzuster Kyunghee en begint zoals zovele Koreanen met haar een eigen zaakje in ‘kimchi’, (het nu zo hippe) Koreaans tafelzuur dat gretig aftrek vindt in Japan. Mozasu wordt een rijk zakenman door een gokhuis te beginnen voor het spel pachinko, een van de weinige economische activiteiten die aan Koreanen wordt toegestaan. Zijn zoon Solomon zal dat bedrijf voortzetten. Noa die pas later hoort dat niet Isak maar Hansu zijn vader is breekt met de familie, en vertrekt zonder een spoor achter te laten naar een ander deel van Japan waar hij een bestaan opbouwt in…de pachinko-business.
Pachinko is een spel dat vooral in Japan en Korea razend populair is en waar flink op gegokt wordt. Het is een soort flipperkast waar een balletje door een gat moet vallen, maar er zijn allerlei belemmeringen.

Het leven is als pachinko en Koreanen zijn bijna veroordeeld tot werken in de pachinko-business”, zegt Min Jin Lee. Zij is een in de VS opgegroeide Koreaans-Amerikaanse freelance journaliste in New York. Zij debuteerde in 2007 als schrijfster met de roman Free Food for Millionaires. In het nawoord vertelt zij hoe het ontstaan van het boek tientallen jaren in beslag nam. Aanleiding om er aan te beginnen was een verhaal dat zij toevallig als jong meisje hoorde tijdens een lezing over de bezetting van Korea door Japan. Die geschiedenis van systematische onderdrukking van Koreanen kende zij niet en het verhaal over een 13-jarige jongen die zo verschrikkelijk werd gepest dat hij van het dak van zijn flat sprong bleef haar achtervolgen. Dat verhaal moest worden verteld. Het moest geen verhaal zijn van slachtoffers, leerde zij gaandeweg inzien, maar van mensen die zichzelf zien als harde werkers en als overlevers. Min Jin Lee: “Ik hecht belang aan het werk dat mensen doen. Geld is een belangrijke bouwsteen van het leven. Ik wil begrijpen hoe mensen hun geld gebruiken, verdienen, sparen, verspillen. En wat ze willen bewijzen door geld te hebben – daar gaat dit boek over … De schrijvers van 19de-eeuwse romans die ik graag lees – Zola, Balzac, Dickens – geven om wat mensen elke dag doen om hun brood te verdienen. Maar boeken die ik de laatste tijd lees, zeggen te weinig over werk.” (Volkskrant 4 mei 2018)
Pachinko gaat niet alleen over het belang van werk en geld verdienen. Vooral de verhalen over Sunja en Kyunghee laten ook de enorme kracht van familieverbanden en het uithoudingsvermogen van vrouwen zien.

Het verhaal over de jongen zit nog in het boek als een soort verdwaalde snipper. ‘Kill your darlings’ is een mooi principe dat Min Jin Lee hier gerust toe had kunnen passen. Want waar dat verhaal uiteindelijk over gaat zit heel duidelijk en voelbaar als rode draad door het boek. Het maakt levendig duidelijk hoe het is om een outcast te zijn, zowel in het dagelijkse contact met mensen die je minachten en discrimineren, als ook in de geïnstitutionaliseerde vormen, zoals het regelmatig moeten vernieuwen van je verblijfspapieren met alle onzekerheid die daarmee samenhangt. En de belemmeringen om economisch actief te zijn die je noodzaken om je geld te verdienen met pachinko.

Min Jin Lee zegt te worden geïnspireerd door de 19e-eeuwse kroniekschrijvers die zo kleurrijk en invoelbaar het dagelijks leven en de psychologische ontwikkeling beschreven van hun tijdgenoten. Dat is merkbaar in haar boek. Zij weet je mee te slepen. Maar jammer genoeg blijven veel van de door haar geschilderde figuren een beetje vlak. Niet allemaal, Sunja en Hansu zijn karakters die je bijblijven. Hun zoon Noa doet dat minder, maar helemaal aan het eind van het boek komt hij dan toch nog op een verrassende en voor Sunja troostende manier tot leven. In dat fragment schildert Min Jin Lee met een krachtige laatste streek haar liefde voor het lezen.

Uitgeverij         Meulenhoff, 2018
Pagina’s           511
Vertaald           uit het Engels door Ineke Lenting en Paul van der Lecq (Pachinko)
ISBN                978 9029 092 494

 Recensie door Ine van Emmerik, oktober 2018

 

 

 

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress