Recensies

‘Bibeb, biechtmoeder van Nederland’ door Adinda Akkermans en Roos Menkhorst

Twee journalistes, Adinda Akkermans en Roos Menkhorst, vatten het plan op om een biografie over Bibeb (Elizabeth Maria Stoutberg, 1904-2010) te gaan schrijven. Ze gaan praten met haar zoon, Wouter, die woont in het huisje aan de Zeekant in Scheveningen, waar Bibeb 60 jaar van haar leven woonde. Hij heeft een groot archief, maar is weinig toeschietelijk. Wel blijft hij hen bestoken met mails en soms ook uitnodigingen voor een gesprek, en geeft dan snippers informatie.

Ze spreken ook met Rinus Ferdinandusse, jarenlang haar hoofdredacteur toen ze voor Vrij Nederland schreef. Er is niet veel te vertellen, zegt hij. Ze gaan interviews lezen en contact zoeken met geïnterviewden. Sterker nog, een van de geïnterviewden, Ruud Lubbers, neemt zelf contact met ze op om te vertellen dat hij wel mee wil werken aan het boek. De persoon van Bibeb en de vele bekende personen uit binnen- en buitenland die zij door de jaren heen interviewde, van Roald Dahl tot Connie Palmen, van Andy Warhol tot Ruud Lubbers, gaan hen steeds meer intrigeren.

In het boek beschrijven ze hun zoektocht en doorspekken dat met stukjes biografie van Elizabeth Maria Stoutberg, die ze ondertussen opdelven.
Ze werd in 1914 in Sloten geboren. In 1937 reisde ze haar verloofde achterna naar Indonesië, en belandde daar in een Jappenkamp. In 1946 komt ze met haar man Walther Schaper en zoon Wouter weer terug in Nederland en maakt de vervreemding door die zovele ‘Indiëgangers” in die jaren beleefden: terugkomen uit een kolonie die zich in die jaren begon af te scheiden naar een land dat net een oorlog heeft meegemaakt. Voor de oorlogservaringen van de repatrianten is geen belangstelling. In 1947 wordt dochter Preja geboren. Haar man gaat werken bij het Haagsch Dagblad, zij schrijft voor de vrouwenpagina en ze komen uiteindelijk terecht in het huis in Scheveningen waar ze de rest van haar leven zal wonen.

Het huwelijk met Walter Schaper loopt stuk. Ze ontmoet de beeldend kunstenaar George Lampe, trouwt met hem en komt in kringen van de Haagse bohème terecht. In 1953 gaat ze voor Vrij Nederland werken, eerst bij de vrouwenpagina maar gaandeweg besluit ze dat niet alleen haar stem op die pagina kan klinken; ze gaat interviews afnemen. Die interviews evolueren tot wat ze in de decennia daarna worden: lange geschreven portretten, gebaseerd op urenlange, soms zelfs dagenlange sessies met de geïnterviewde. Ze schept een nieuw genre dat nu common good is, overal lees je nu interviews met bekende personen waarin niet alleen aandacht voor hun beroep maar zeker ook voor hun persoonlijk leven. Na het overlijden van George Lampe in 1982 isoleert Bibeb zich langzaam, ze vereenzaamt en versombert en haar laatste levensjaar brengt ze door in een verzorgingshuis.

Adinda Akkermans en Roos Menkhorst beschrijven hun zoektocht onderhoudend. Er wordt veel aandacht besteed aan het feit dat zoveel bekende personen zich door haar in hun ziel lieten kijken. Er komen veel geïnterviewden aan het woord over hun ontmoeting met Bibeb. Maar de teksten van de oorspronkelijke interviews zelf komen nauwelijks aan bod, soms in een kort citaat. Dat laat onderbelicht dat Bibeb ook een uitstekend schrijfster was. Iets wat ze zeer serieus nam, er wordt beschreven hoe hard en serieus zij werkte aan het uitwerken van de teksten. Ze was niet alleen gedreven om mensen te “zien”, maar ook om ze in woorden te portretteren. De auteurs hebben er met al dat lezen toch iets van meegekregen. Soms, heel even, zoals bijvoorbeeld in het hoofdstukje ‘Bibeb en Rinus’, over een gesprek met de ondoorgrondelijke Rinus Ferdinandusse, is het alsof je een tekst van Bibeb leest. Ze verdient meer, die ondoorgrondelijke Bibeb. Net als de roerige geschiedenis van Vrij Nederland in de jaren zeventig en tachtig van de vorige eeuw.

Uitgeverij             Querido Fosfor, 2017
Pagina’s            140
ISBN                        978 9021 406 558

Recensie door Ine van Emmerik, maart 2018

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress