Recensies

‘Dromen van Water’ door Wiljo Oosterom

Het woestijnwerk van een Nederlandse vrouw in Afrika.

Dromen van Water
 is een wonderlijk en meeslepend verhaal van Wiljo Woodi Oosterom, een Nederlandse vrouw, die al jarenlang projecten opzet en begeleidt in Afrika, bij de Peulh. Het is een volk van zuiver Afrikaanse afkomst. Al sinds eeuwen slagen zij erin zichzelf te blijven, en hun taal, hun rijke cultuur en – tot de islamisering – hun religieuze tradities en inwijdingsriten te behouden, omdat ze doordrongen zijn van hun eigen identiteit en van hun adeldom. Ze weten wie ze zijn, een trots Afrikaans volk, dat al eeuwenlang aan de rand van de Sahara leeft.

Wiljo geeft in het voorwoord een beknopte weergave van de tijd dat ze met haar eerste man Cor en hun kinderen in een busje op reis gingen. Na het overlijden van haar man vertrekt ze naar om haar genegenheid voor het leven en de mensen daar te verkennen. Ze ontmoet er dorpsbewoner Hammadi. Over de ontmoeting met hem heeft ze eerder al twee boeken geschreven: Kleur bekennen en Een sluier van zand. De vader van Hammadi, voor wie ze een warm gevoel heeft, ontvangt haar als een dochter en geeft haar de naam Sokha, wijze vrouw. Hammadi en Wiljo trouwen met elkaar en de vader vraagt Hammadi goed voor haar te zorgen, haar te beschermen en samen met haar te werken aan een betere toekomst voor hun volk.

Het verhaal begint als Wiljo misschien naar Nouakchott, de hoofdstad van Mauritanië kan gaan, maar dan wel met een kindje en twee kippen op schoot. Tijdens een pauze ziet zij onverwacht hun busje rijden, zij schiet vol en de herinneringen komen naar boven, tranen rollen over haar wangen.
Als Wiljo in de dorpen de vrouwen opzoekt, vertellen zij haar over hun droom: de Peulh hebben schoon water nodig zodat de sterfte van de pasgeboren babies vermindert en de tranen bij de moeders ophouden. In de stilte in het donkerste van de nacht is de sfeer intiem en dan krijgt ze een plotseling inzicht in wat en hoe zij iets kan doen: kleinschalige projecten, ondersteuning, onderwijs, gezondheidszorg, waterbeheer, landbouw en werkgelegenheid in Afrika.

Het leven draait om water, water om te leven. Samen met Hammadi, die een belangrijke positie bij zijn volk inneemt, probeert zij in samenwerking met de lokale bevolking de droom te verwezenlijken. Om de kindersterfte te verminderen is het noodzakelijk dat er steriel water gebruikt kan worden. Water dat voor dat doel gekookt wordt blijft heet, het koelt niet af door de hitte van de zon. Wiljo brandt haar mond aan het water. Ze doet dit om het voortouw te nemen en te laten zien hoe het werkt. De vrouwen moeten het echter zelf in de gaten krijgen en zich sterk maken om belangrijke beslissingen te nemen en niet, al is het hun cultuur, altijd die mannen.

Ik heb grote bewondering gekregen voor het geduld en doorzettingsvermogen van deze sterk gedreven vrouw. De tegenslagen en tegenwerking zijn ontmoedigend en vooral het moeten onderdrukken van haar woede is moeilijk. Dat lukt soms ook niet, bijvoorbeeld als er een klein meisje bloedend binnengebracht wordt. Het maakt het verhaal realistisch.

Tijdens de ramadan komt Raiki, een van haar nieuwe zussen, Sokha halen om in de rivier de kleding van de familie te wassen, en daarna alle matten. Het is een zwaar karwei, dat wassen, spoelen en uitkloppen. Beelal, ook een zus, zegt dat alles en iedereen rein en schoon moet zijn voor het nieuwe jaar, om met een schone lei weer te beginnen. Ontroerend vond ik het ritueel reinigen van het lichaam, waarbij de vrouwen elkaars huid scrubben. Hapsa glimlacht “‘ik ben zo blij dat jij mijn zusje geworden bent’, de anderen knikken zwijgend maar instemmend.” De onderlinge saamhorigheid is groot, met aandacht voor elkaar.

Op een vrijdag na het grote gebed delen Sokha en Hammadi met assistentie van een van hun dochters, Coumba, fullere uit, knalrood hibiscus-sap, gemaakt met veel suiker en tjokvol vitamine C. Ze doen dat bij het ontmoetingscentrum voor de dove jongens. Maison des Sourds is een project voor jongeren die doof zijn, waarvoor het noodzakelijk is dat zij de doventaal leren, naast het leren van een vak, zoals reparateur van uurwerk, bakker of kleermaker. Verrassend om te lezen is de ontmoeting met een kleine man van ongeveer 25 jaar die geen ledematen heeft. Een klein handje bungelt aan zijn schouder, zijn voeten zijn twee misvormde klompjes die rechtstreeks aan zijn romp zitten. Hij vertelt met veel humor hoe hij uit een ‘gouden kooi’ ontsnapte en ontslag nam, zijn kantoorbaan opzegde, om weer koprollend over straat zelfstandig zijn kostje te kunnen verdienen. Hij heeft er geen spijt van, zegt hij: “’wij Afrikanen kunnen niet zonder vriendschappen, wij zijn kuddedieren, eenzaamheid is het ergste wat ons kan overkomen’. Zij lachen als samenzweerders en een warme vriendschap is geboren.”
Aandoenlijk is het hoe Saha een ellendig leven leidt omdat zij mismaakt is. Sokha ziet haar en neemt haar mee naar een ziekenhuis. Ze krijgt onderwijs en wordt een mooie vrouw die nu erg gelukkig is.

In het laatste hoofdstuk beschrijft Wiljo overwinningen die door bemiddeling zijn behaald, zoals Djaara die mag studeren en daarmee het huwelijk heeft uitgesteld. Wiljo en Hammadi ook gaan in gesprek met de burgemeester over internet. Als ze daar zitten, komt er een Arabische vrouw met een stuk tuinslang binnenstormen, zij roept tegen Sokha; Jij, Pulaar tubaak, hebt geld in je paan en je buik vol! Jij witte Afrikaan, geef jij mij eten?” Dit soort protesten en andere tegenslagen zijn talrijk, maar wegen niet op tegen de zonnige kijk van de Peulh op het leven, hun vaardigheden om met tegenslagen om te gaan en hun vermogen een positieve klank te geven. “De Peulh zijn een merkwaardig mengsel. Ze zijn een witte rivier in de landen van het zwarte water en een zwarte rivier in de landen van het witte water. Ze zijn een raadselachtig volk dat door de wispelturige wervelwinden is meegenomen uit het land waar de zon opkomt en dat van Oost tot West is verspreid”.

Wiljo Woodi Oosterom richtte in 2000 Silent Work op, een stichting die kleinschalige projecten opzet en ondersteunt waarbij de belangen van de ‘vergeten kinderen’ centraal staat. Op www.silentwork.org is te zien welke initiatieven Silent Work inmiddels heeft ontplooid en wie er allemaal aan meewerken.

Een link naar youtube met een deel van interview met Wiljo Oosterom: https://www.youtube.com/watch?v=J2vrFuxnhlE

Uitgeverij           Wereldbibliotheek, Amsterdam
Pagina’s:             226
ISBN                    978 9028 426 849

Resencie: Anneke Balk, januari 2017

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress