Recensies

‘Het ware verhaal van haar en mij’ door Delphine de Vigan

Het ware verhaal van haar en mij - Delphine de ViganPsychologische roman. Spannend als een thriller. Echt een intrigerend verhaal.

De eerste drie bladzijden van dit boek bevat – als een soort proloog – de schets waar dit verhaal over gaat. Een schrijfster vertelt in de ik-vorm dat ze een paar maanden na het verschijnen van haar laatste boek, dat ging over het leven van haar moeder en dat een succesvolle bestseller bleek te zijn, drie jaar lang niet in staat was om te schrijven. Naarmate de tijd verstreek zakte ze steeds dieper in een writer’s block. Uiteindelijk werd ze al misselijk als ze een computer, een pen of papier zag. Ze gaf aan haar omgeving, haar publiek en haar uitgever talloze redenen waarom ze niet aan haar volgende boek begon en alle publiciteit en schrijfopdrachten uit de weg ging. Aan het einde van die proloog geeft de schrijfster toe dat de oorzaak van haar literaire onmacht was dat ze een vrouw -die ze L. noemt- ontmoette toen ze randje burn-out was, en met haar een twee jaar durende vriendschap had.

De rest van de roman -370 bladzijden- is het verslag van de schrijfster, die Delphine blijkt te heten (toch een autobiografisch verhaal?) over hoe het in de vriendschap tussen die twee vrouwen niet tot herstel van de schrijfster heeft kunnen leiden, maar tot haar identiteitsverlies, haar writer’s block en nog veel meer griezeligs. Een vriendschap, geen relatie. Delphine stelt zich voortdurend allerlei vragen, die ze vervolgens beantwoordt. Ook over het soort aantrekking die L. op haar heeft. Ze neemt wel een gevoel van begeerte waar voor L., maar dat krijgt geen vorm. Geen lesbische scènes, al zou de Nederlandse titel dat kunnen suggereren. Het verhaal is één psychisch zelfonderzoek over wat Delphine bewoog haar wil uit handen te geven.

L. had haar verteld dat ze ghostwriter was voor beroemdheden, die wel hun levensverhaal in druk willen zien, maar zelf niet kunnen schrijven. Ze interviewt de persoon waar ze het levensverhaal van moet schrijven, leeft zich in hun beweegredenen in, zoekt naar hun levensvragen en hun oplossingen, kruipt in de huid van haar personage. Veel meer vertelt ze Delphine niet over zichzelf, maar ze is wel in hoge mate in alles van Delphine geïnteresseerd. L. wil in detail alles over Delphine weten, over haar twee kinderen die net uit huis zijn om te studeren en over haar man die voortdurend in het buitenland zit voor zijn werk. Het echtpaar heeft een LAT-relatie; beiden hebben een eigen huis. L., die Delphine nauwkeurig uithoort over haar familie en vrienden, heeft in die twee jaar nooit iemand uit de sociale wereld van Delphine willen ontmoeten.

De machtsverhoudingen tussen L. en Delphine zijn van meet af aan duidelijk: L. heerst en bepaalt, via begrip, aardigheid en hulpvaardigheid. Het is manipulatie. Delphine laat het gebeuren. Aanvankelijk is ze te moe om de hulp van L. af te wijzen. Doordat ze randje burn-out is, herkent ze zichzelf niet in haar eigen gedrag. Haar emoties overvallen haar – ze is vaak doodsbang – zeker als ze ook nog een aantal anonieme dreigbrieven ontvangt. Met L. voelt ze zich veilig en van haar verantwoordelijkheden verlost. Ze leunt zwaar op L., laat dingen aan haar over, al voelt ze af en toe dat ze haar autonomie inlevert.

Een machtsstrijd wordt het als L. zich uitspreekt over het schrijven van Delphine. L. vindt dat Delphine alleen maar een waar verhaal over gebeurtenissen in haar leven mag schrijven, dieper, beter, rauwer dan de bestseller die ze over haar moeder schreef en wel waarheid bevatte maar ook fictieve stukken, zodat het een roman was geïnspireerd door ware gebeurtenissen, maar niet betrouwbaar in alle feiten.

De rode draad in deze roman is de tegenstelling tussen waarheden en leugens, fictie en non-fictie, echt en onecht. Niet alleen L., maar ook de uitgever van Delphine heeft liever een nieuwe roman van haar met ware gebeurtenissen. Net als haar publiek, dat bij elke signeersessie, elk interview, elke lezing vraagt wat in haar boeken echt is en wat niet. In een poging uit haar writer’s block te krabbelen, bedenkt Delphine de plot voor een boek dat alleen fictie bevat, over een personage dat 100% verzonnen is. Als L. haar idee op een brute manier de grond inboort, geeft Delphine het idee op en zakt terug in haar writer’s block.
L. neemt langzaamaan allerlei werkzaamheden over, die betrekking hebben op het schrijverschap van Delphine. L. infiltreert in haar identiteit als schrijfster, zonder dat Delphine zich daar voldoende rekenschap van geeft.

Deze roman heeft kenmerken van een psychologische thriller. De meeste hoofdstukken hebben cliffhangers waardoor de spanning van het ene naar het andere hoofdstuk wordt doorgegeven: ‘De sfeer was prettig en ongedwongen. Alles leek normaal.’ De scheidslijn tussen romans en thrillers is soms dun. Dit boek wordt als een psychologische roman geaffichieerd. Waarschijnlijk omdat niet voorop staat wie er een criminele daad heeft gepleegd of hoe dat gebeurde, maar omdat het gaat over de psychologische ontwikkeling van een compleet gestoorde vriendschaps-relatie. De rode draad van wat fictie is en wat non-fictie is, wat echt is in verhalen en wat verzonnen is, is ook het thema van het verhaal zelf. Dat heeft de schrijfster knap geconstrueerd.

De titel is Het ware verhaal van haar en mij. Gaandeweg het verhaal vraag je je af of dit over ware gebeurtenissen gaat of dat alles fictie is. Is dit echt of onecht? Is het personage van Delphine in dit boek verzonnen of is het toch de auteur zelf? Wie is ‘haar’ en wie is ‘mij’?

Er zijn twee grandiose wendingen in deze roman. De eerste wending is verrassend en tegelijk is het begrijpelijk dat L. daaropuit had kunnen zijn. Het ‘wat’ daarvan is verrassend, het ‘hoe’ nog meer. De laatste wending bewaarde de auteur voor het einde. Een revolutionaire wending, die het hele verhaal onderuit haalt. Magnifiek!

Uitgeverij          De Geus, 2016
Pagina’s             384
Vertaald             uit het Frans (eigentijds en goed) door Floor Borsboom en Eef Gratama, D’après une histoire vraie                                                                                                 
ISBN                   978 9044 536 621

Eerdere boeken van Delphine de Vigan bij uitgeverij de Geus:
Niets weerstaat de nacht    (over de moeder van de schrijfster)
Dagen zonder honger          (over de anorexia van de schrijfster)

Recensie door Hannah Kuipers, oktober 2016

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress