Recensies

‘Ga heen, zet een wachter’ door Harper Lee

Lee - Ga heen, zet een wachterGa heen, zet een wachter is het vervolg op het zeer geprezen en geliefde boek van Harper Lee To Kill A Mockingbird in de Nederlandse vertaling bekend als Spaar de Spotvogel.

Het was een groot fenomeen destijds, het debuut van Harper Lee. Na publicatie zouden er vele kinderen worden vernoemd naar de grote held van het verhaal, de vader van de jonge vertelster Scout, Atticus Finch. Dat zegt nogal wat, want Atticus is niet bepaald een moderne naam. Het ingetogen karakter van Atticus had blijkbaar een bepaalde aantrekkingskracht. Ook ik begon, vanuit de blik van de jonge Scout, te houden van Atticus Finch. Die blik is echter vooral eenkennig. Scout houdt van Atticus zoals een jong meisje houdt van haar vader. In haar ogen kan haar vader alles, weet hij alles, en heeft hij altijd gelijk.

In Ga heen, zet een wachter gaan we opnieuw terug naar het fictieve stadje Maycomb, en ook dit keer wordt de stad beschreven vanuit de ogen van Scout. Zij is een dame nu, nog steeds jong, maar zeker geen kind meer. Tot mijn verrassing en opluchting is ze nog steeds een beetje een wildebras en nog steeds een beetje te mondig en eigenzinnig voor haar omgeving. Scout treedt weer toe tot het stadje, maar is nu meer een vrouw van de wereld geworden. Ze woont in een stad en kan zich niet meer vinden op de plek die ooit haar thuis was. De wereld om Maycomb heen, en daarmee Maycomb zelf, is ook veranderd. De Afro-Amerikaanse gemeenschap begint in opstand te komen, ze willen meer rechten, ze willen meer kansen. Eigenlijk willen ze ‘hetzelfde’ als de blanke gemeenschap, en daarbij willen ze tegelijkertijd in dat huidige klimaat veel te veel. Net als de Afro-Amerikanen beginnen de blanken zich ook te verenigen als een, voor hun noodzakelijke, tegendruk. In de ogen van de inwoners van Maycomb zijn de Afro-Amerikanen niets anders dan gulzig, dom en lui en alles behalve klaar voor het zelfbeschikkingsrecht. Dit is thans niet het thema van het verhaal maar eerder het decor van het stuk.

Het ware conflict speelt zich op veel kleinere schaal af, over een jongedame die lelijk geconfronteerd wordt met het feit dat ze wellicht niet meer past op de plek die ze ooit thuis heeft genoemd. En hiermee bedoel ik niet alleen Maycomb, maar ook de alombekende Atticus Finch.

Bij het uitkomen van het boek lieten veel recensies zich er negatief over uit. Daar kan ik mij gevoelsmatig in vinden, en hopelijk objectief verklaren. In beide boeken zijn wij immers Scout, en houden wij van waar zij van houdt. Wij kunnen daar niets aan doen, en kunnen ons alleen overgeven aan haar gevoelens. Het resultaat is dat wij volgens mij onvoorwaardelijk zijn gaan houden van Atticus. Als een ééndimensionaal figuur, als het symbool van de goedheid zelf, ervan uitgaande dat zijn denkwijze altijd ‘goed’ zou zijn. Ga heen, zet een wachter geeft ons niet de luxe om dat beeld vast te houden.

Het boek is gepubliceerd op een moment dat mensen twijfelden of het wel met Harper Lee’s toestemming is gebeurd. In die tijd zou ze met een aantal gezondheidsproblemen te kampen hebben gehad. Ook dit is misschien een manier om deze imperfecte versie van Atticus te kunnen verwerpen als irrelevant. Een huichelachtige versie van een anders zo perfecte man. Persoonlijk denk ik dat dit best nog eens een waardig afscheid zou kunnen zijn geweest van meneer Finch, nu niet meer als toonbeeld, maar als een werkelijk persoon.

Uitgeverij          De Bezige Bij 2015
Pagina’s             268
vertaald             uit het Engels door Ko Kooman (Go set a watchman)
ISBN                  978 9023 497 820

Recensie door Kimberly Monpellier, september 2016

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress