Recensies

‘Naar het licht’ door Elina Hirvonen

Elina Hirvonen is in 1975 geboren in Helsinki. Naast schrijfster is ze ook journaliste en maakt ze documentaires.
Elina Hirvonen schreef Naar het Licht toen zij samen met haar man in Zambia woonde, waar ze ook vrijwilligster was in een weeshuis en werkte als assistent-filmregisseur.

Naar het licht is een boek waar ik bewust voor heb gekozen. Ik wilde lezen over rassenkwesties en stammen, over familie, bloedlijnen, identiteit en sekseverschillen. En ik wilde daarbij ervaren welke emoties dat zou oproepen.
Mijn eerste indruk was weerzin en walging van het onmenselijke dat er in de wereld gebeurt. De volgende dag lees ik pas weer verder en nu lees ik stug door.

Aan het begin van het verhaal gaat Paul terug naar Zambia om daar te sterven. Hij heeft het gevoel een mislukking te zijn, vooral tegenover zijn vrouw Johanna en zijn zoon Mark, die hij zo graag mee had willen nemen naar dat verre, warme en exotische land, waar hij is opgegroeid. Daar ontmoet hij Esther, die zich inzet voor haar Afrikaanse volk.

Op de achterkant van het boek wordt een beeld geschetst van deze hoofdpersonen en waar ze elkaar hebben ontmoet.
Ik weet nog steeds niet of geluk bestaat. Als dat wel zo is, herken ik het dan? Maar gisteravond had ik heel even een licht gevoel. Dank je,” schrijft Esther aan Paul. Zij is Afrikaanse, hij komt uit Finland. Ze ontmoeten elkaar op een moment dat ze nauwelijks nog licht aan het einde van de tunnel zien. Ze worden vrienden en vinden steun in elkaars verhalen.”

Vanaf de ontmoeting op het kantoor en na het weerzien in een groezelig barretje zijn er talrijke overeenkomsten. Ze zijn allebei idealisten, met verschillende achtergronden en andere leefstijlen, maar zij beleven elkaar als tweelingzielen. Ze delen vergelijkbare ervaringen in hun kindertijd, helderhorendheid en helderziendheid.

 Het boek leest als de tijd van nu. Daarin komen ook veel zaken aan het licht, die het daglicht niet kunnen verdragen, en er vinden veranderingen plaats.
Er lopen verschillende verhaallijnen met verschillende personages door elkaar heen, die soms moeilijk te ontwarren zijn. Spannend is het wel.

Er zijn nog meer belangrijke personages in het boek.
Bessy is een heel dierbare jeugdvriendin van Esther. De mensen in het dorp roddelen veel over haar. Ze wordt beschreven als een heks op een bezemsteel. Bange mensen geven Bessy de schuld van de dood van haar moeder en overgrootmoeder, en van andere overledenen en andere gebeurtenissen. Zij spreken de Voodoo over haar uit en daarna is Bessy een prooi voor haar familie en ieder ander die haar wil gebruiken. Op een dag is ze uit het dorp verdwenen.
Na de verdwijning van Bessy mag Esther naar de stad om verder te gaan leren. Ze denkt veel aan haar vriendin en meent haar overal te zien.

Esther studeert met hoge cjjfers af. Ze is een geïnspireerde vrouw, die een goed mens wil zijn en haar land wil helpen. In het weeshuis waar ze als vrijwilligster gaat werken en waar zich schrjnende en vieze zaken blijken af te spelen, ziet ze de kleine Susan, het dochtertje van Bessy. Ze neemt de zorg voor Susan op zich. Samen met Paul, die Bessy ook ooit heeft gezien, leven ze met z’n drieën.

Elina Hirvonen is krachtig in het beschrijven van zowel de rauwheid van het lijden als van de zachtheid van de vriendschap. Ze kan niet alleen het mooie en fascinerende van de kleurige Afrikaanse mensen fraai weergeven, maar ook de kwetsbaarheid van kinderen. Ze laat zien dat onze wereld vaak bestaat uit schone schijn en dat de werkelijkheid meestal zwaar bedorven is. En dat mensen overal sporen van vernielingen achter zich laten.

Naar het licht heeft in het boek meerdere betekenissen.
Bessy voelde zich licht wanneer haar oom bovenop haar lag. Zij voelde een uittreding uit lichaam en ziel. Het was een manier om te overleven. Zij splitste zich, keek met schaamte naar haar bont en blauwe lichaam, en komt later weer in haar huid terug. Zij raakte zichzelf daarna niet aan voordat ze met water haar vieze lichaam had schoon gespoeld.
Naar het licht is ook: ”Het is in de late namiddag, het moment van de dag waarop het heldere, teveel onthullende licht de warme gloed begint te krijgen waarover de bezoekers aan dit continent niet uitgepraat raken.”

De hopeloosheid van de straatkinderen, het geweld jegens vrouwen en kinderen en de volkomen gebrekkigheid van ontwikkelingshulp zijn vlees en bloed in deze roman van Elina Hirvonen. Tegelijkertijd is het een verhaal over liefde. Het verhaal is boeiend tot de laatste letter. Knap werk.

Uitgeverij      De Geus, 2013
Pagina’s        284
Vertaald         uit het Fins door Marja Leena Hellings (Kauimpana Kuolemasta)
ISBN              978 9044 518 757

 Recensie door Anneke Balk, mei 2016

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress