Recensies

‘Rode liefde’ door Jennie Rooney

Zij weet meteen waaraan hij gestorven is”

Na deze zin heeft het verhaal direct mijn aandacht en houdt het ook vast tot op het einde!

Jennie Rooney heeft de inspiratie voor Rode liefde opgedaan n.a.v. een artikel dat in 1999 in The Times verscheen. Daarin stond dat Melitta Norwood op 87-jarige leeftijd werd ontmaskerd als de belangrijkste en langst dienende Sovjet-spion uit het Koude Oorlog-tijdperk. Zij wekte weinig argwaan, voornamelijk omdat zij een vrouw was, en kreeg als bijnaam ‘Oma-spionne’.

Rode Liefde gaat over Joan Stanley die op aanraden van haar lerares natuurwetenschappen, mevrouw Abbott, gaat studeren. Ze dringt aan om te solliciteren naar een plaats bij de eerstegraadsopleiding natuurwetenschappen van Cambridge. Het was in die tijd nog bijzonder als een vrouw ging studeren.

Aan het begin van het verhaal leest Joan een overlijdensadvertentie en wordt bang. Jennie Rooney begint hier gelijk de spanning op te bouwen:

“Dood door verstikking. Zo roerloos dat het vredig lijkt. Als ze had geweten wat het was, had ze dit cadeau van William nooit aangenomen, maar tegen de tijd dat ze de instructies las was het te laat om het terug te geven De gegraveerde hanger met een afbeelding van de in lompen gehulde Heilige Christoffel die Jezus op zijn schouders over een woelige zee draagt. Hij wilde dat zij ook de mogelijkheid had. Voor het geval dat. Naast het overlijdensbericht staat een foto van de jonge William. Hij kijkt recht in de camera. Voor Joan is het alsof ze een geest ziet.

Het symbool van de heilige Christoffel en de beschrijving over de inhoud van de hanger (die ik niet zal verklappen) heb ik als een wonderlijke combinatie ervaren.

Het verdiepen in Joan Stanley’s verleden is intrigerend:

“Ze komen haar later die ochtend halen. Joan kijkt uit haar slaapkamerraam, terwijl een lange zwarte auto langs de terrassen met kiezelstucwerk de rustige, voorstedelijke straat in rijdt, waar zij al die tijd heeft gewoond sinds ze 15 jaar geleden van Australië terug naar Engeland verhuisde, na de dood van haar man. Ze nemen haar mee naar een groot gebouw in een smalle straat in de buurt van Westminster Abbey.”

Dan komt het personage Sonya naar voren. Zij speelt een grote rol in de gebeurtenissen.

Een exotische, ongebruikelijke naam, die past bij een meisje dat niet door haar leven wandelt, maar zeilt. De Russchische Sonya en haar charismatische neef Leo wijden haar in in hun communistische overtuigingen. Joan wordt verliefd op Leo, maar houdt zich afzijdig van hun politieke activisme.”

Interessant is de beschrijving van de techniek van het creëren van een wapen als afschrikmiddel in de oorlog:

“Joan krijgt een functie als persoonlijke assistent van de directeur van het Laboratorium voor Metaalonderzoek in Cambridge. De sfeer in het laboratorium is gespannen. Max geeft haar net genoeg informatie om het werk dat van haar verwacht wordt uit te voeren, maar hij is niet bepaald openhartig. Joan begint bij de basis. Eerst krijgt haar schets de vorm van een slecht geproportioneerde vis. Ze tekent in het midden van het vissenlijf een cirkel en deelt die in tweeën met een lijn, die gesplitste kern die zich onder de plek verbergt waar de vinnen zouden zitten, en ze arceert deze cirkel vervolgens met haar potlood. De explosie begint met de toevoeging van TNT, dat Joan in de schets verwerkt door om de uraniumcirkel heen een vierkant van gele springstof te tekenen. Het is een proces van getallen, van kettingreacties. Het zal zo vlug gaan dat het onmiddellijk lijkt, een plotselinge explosie van hitte en neutronen en licht; alsof God zelf zijn knieën tegen zijn borst heeft getrokken, zich tot een bal heeft opgerold en zichzelf tegen de aarde heeft geworpen. Zij begrijpt de wetenschappelijke grondslag, althans; grotendeels.”

Dan wordt het complot waar Joan, onschuldig, in terecht kwam ook duidelijk:

“Joan gaapt Leo aan. Hij vraagt of zij onderzoeksmateriaal naar buiten wilt smokkelen. Het flits door haar hoofd dat hij haar hierom al die tijd heeft geschreven, omdat hij plannen met haar had. Aan het einde van de Tweede Wereldoorlog besluit Joan toch om geheime informatie door te spelen aan de Russen. Daarmee verraadt ze niet alleen haar land maar ook haar nieuwe liefde Max, met wie ze samenwerkt.”

Nick is de geadopteerde zoon van Joan. Hij voelt dat er iets niet klopt. Ik heb empathie voor hem, maar ook voor zijn moeder, want zij wilde hem beschermen tegen de smaad.

“Nick slaat met zijn hand tegen het raamkozijn. ‘Ik wist het!’ Het is pap, of niet soms? Hij werkte ook aan de bom, en hij vond het ook niet nodig om het me te vertellen’. Maar je liet hem arresteren. Je hield ze niet tegen. Joan opent haar mond om te protesteren, maar sluit hem dan weer. Je denkt nog steeds dat je gelijk had, of niet? Na Hiroshima leek het erop dat de Russen de volgende zouden zijn. Ik dacht dat alles er veiliger door zou worden”

Rode liefde is een geniaal, met veel vaart geschreven boek en met een meeslepend plot.

“De camera’s flitsen allemaal tegelijk. Ze haalt diep adem en de menigte verstomt, wachtend op haar verklaring. Ze hoort iets knappen en ze gilt het uit van de pijn, wanneer ze met dubbelgevouwen arm op het koude grijze steen van het stoepje neerkomt. Er wordt een zuurstofmasker op haar gezicht geplaatst en nu kan ze alleen nog maar aan Max denken. Haar oogleden trillen. Haar hart racet in haar borst. ‘Nick’, fluistert ze.”

Het verleden en heden komen samen.
De spanning in mijzelf loopt zo op dat niemand mij mag storen bij het lezen.

Jennie Rooney werd in 1980 geboren in Liverpool. Ze studeerde geschiedenis in Cambridge en werd advocate in Londen. Haar eerste boek, De laatste brief, stond op de shortlist voor de Costa First Novel Award.            
Over Rode liefde: de verschillen tussen de fictieve Joan Stanley en de historische Melita Norwood zijn talloos en divers.

Uitgever             Ambo/Anthos, 2014
Bladzijde            357
Vertaald              uit het Engels door Astrid Huisman (Red Joan)
ISBN                   978 9047 203 339

Recensie door Anneke Balk, april 2016

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress