Recensies

‘De Nederlandse bruid’ door Jessica J.J. Lutz

Jessica Lutz - NederlandseBruidJessica Lutz (geboren 1962) heeft sinds 2002 vier boeken op haar naam staan. In de drie voorgaande boeken maakte ze een ontwikkeling als schrijfster door, die leidde tot haar huidige thriller, die beslist een aanrader is. Het lijkt of Jessica Lutz haar vorm van verhalen vertellen over Turkije heeft gevonden. Daarom laat ik deze recensie van haar nieuwste thriller De Nederlandsche bruid beginnen met een kort overzicht van haar studie en werk en volgen door een samenvatting van elk van haar boeken.

De schrijfster studeerde Turkse Talen en Culturen, woont al vijfentwintig jaar in Istanbul en was hoofd van de culturele afdeling van het Nederlandse consulaat in Istanbul. Ze werkte jaren als correspondente in Turkije voor kranten en radio. Vanaf 2003 werkte ze voor het NOS Journaal.

In 2002 verscheen bij de Geus De Gouden Appel – Turkije tussen Oost en West. Het boek bevat reportages over zaken die in en over Turkije spelen, zoals de aansluiting bij de EU, de rol van de islam in Turkije, het separatisme van de Koerden. Een apart hoofdstuk was gewijd aan Turken die naar Nederland zijn getrokken en aan sommigen die weer zijn teruggegaan. Haar artikelen bevatten historische achtergronden van allerlei gebeurtenissen vanaf 1992 tot tien jaar later en dat maakte ze interessant om te lezen, maar ook saai. De zwart-wit foto’s deden ouderwets aan.

In 2008 publiceerde ze Gezichten uit Istanbul – Verhalen uit en tussen twee continenten in een serie boeken van diverse NOS correspondenten bij Uitgeverij Conserve. Dit boek is een portret van Istanbul, samengesteld uit 24 verhalen over het leven in Istanbul. Ook hier weer een mix van heden en historie met zwart-wit foto’s. De schrijfster vertelt over het/haar leven van alledag in de stad Istanbul, die aan de ene kant van de Bosporus een westers deel heeft en aan de overkant een oosters deel. De enorme verschillen in deze stad zijn hier extreem zichtbaar, maar komen in heel Turkije voor. Ze vertelt over de Aya Sofia, het Topkapi-paleis, de Bosporus, de Griekse wijk Fener, de wijk Beyoglu met de hoofdstraat Istiklal Caddesi en over het befaamde hotel Pera Palas. Over historische figuren als Mustafa Kemal Atatürk, die de Turkse staat hervormde waar religie gescheiden was van de staat, die familienamen invoerde, het Arabische alfabet verving door het Latijnse en duizenden scholen stichtte waar het onderwijs gratis en verplicht was. Over de achtergrond van ex-premier Erdogan en zijn vrouw Emine, over haar buren en over vrijheidsstrijders die ze interviewde. Door de eigen ervaringen met gebeurtenissen en mensen in Turkije is dit boek aantrekkelijker om te lezen dan de Gouden Appel, bij tijden zelfs boeiend en soms grappig.

Happy Hour uit 2009 is haar thrillerdebuut en verscheen bij Conserve. Een ambtenaar op een ministerie heeft een wekelijkse stapavond met kroegvrienden. Op een uitstapje naar een bordeel, georganiseerd door een van zijn kroegmaten komt de ambtenaar terecht bij een minderjarige prostituee, een kind nog. Hij is van slag van zijn eigen lust die het meisje bij hem oproept en is vol schuldgevoel. Op zijn werk krijgt hij het dossier ‘kinderprostitutie’ onder zijn hoede en dat zet hem aan het meisje te redden uit de handen van haar pooiers. Deze debuutthriller kon mij niet boeien. Het boek had één verhaallijn en haar stijl van schrijven was niet vlot,wat je in een goedlopend thrillerverhaal mag verwachten.

Onlangs (2014) verscheen haar thriller De Nederlandse bruid en Jessica Lutz is weer terug is bij uitgeverij De Geus, nu als Jessica J.J. Lutz.

Deze thriller is een knap verteld verhaal, spannend en origineel, gesitueerd in Turkije in het Koerdische Anatolië. De hoofdpersoon is Emma, een Nederlandse vrouw, afkomstig uit IJsselstein, opgegroeid in een burgerlijk milieu in de 90-er jaren van de vorige eeuw. In dat milieu is zij de ‘vrijgevochten’ dochter. Emma is afgestudeerd archeologe en heeft in Istanbul een jonge man leren kennen, Serheng, afgestudeerd landbouwkundige. Ze worden verliefd en willen trouwen. De ouders van Emma zijn niet gelukkig met haar keus, maar net als de moeder van Serheng schikken ze zich in de wens van de jongelui. Serhengs familie woont in de Turkse provincie Adiyaman in Oost-Anatolië, het vroegere Mesopotamië, een door Koerden bewoonde regio. Hun achtertuin is de beroemde Nermutberg, werelderfgoed, met zijn archeologische schatten waar de familie de baas is van de Koerden die daar wonen, de Zuran-clan. De berg bevat een grafheuvel van koning Antiochus en rondom de grafheuvel liggen beelden van stenen hoofden.

De grond in dit gebied is arm, de boeren zijn arm en de kinderen gaan niet naar school, sinds de onderwijzeres aangesteld door het centrale Turkse bestuur in Ankara, een jaar geleden is vermoord. Er is een enorme afstand (letterlijk en figuurlijk) tussen Ankara en de Koerden, maar ook tussen de Koerden en de Koerdische vrijheidsbeweging PPK (gebaseerd op communistische principes en door de Turken als terroristisch gezien). Serhengs vader overlijdt en Serheng wordt het hoofd van de Zuran-clan. In plaats dat het jonge echtpaar in Istanbul gaat wonen, betrekken ze een deel van het ouderlijk huis van Serheng in Anatolië. De huwelijksrituelen vindt Emma nog wel spannend en aanvaardbaar, zoals het met henna insmeren van lichaamsdelen, kohl rond de ogen, naar de haman met de vrouwen en zich naakt vertonen aan haar schoonmoeder, die als ze Emma’s venusheuvel en schaamhaar bekijkt, vindt dat Emma geharst moet worden. Na de huwelijksnacht moet er een doek met bloed getoond worden om de ontmaagding te laten zien. Onzin natuurlijk, omdat die al geruime tijd geleden heeft plaatsgevonden en niet met de huidige echtgenoot. Wie houdt wie voor de gek?

Na enige tijd begint het te knagen bij Emma. De vrijgevochten dochter is in een voor vrouwen beperkende primitieve islamcultuur terecht gekomen. Zij wordt niet geacht in gezelschap van mannen haar mening te geven, ze wordt door Serheng buiten zijn zaken gehouden en gaat – omdat ze het niet kan laten – op onderzoek uit naar de moord op de onderwijzeres. Ze ontdekt dat ze terecht is gekomen in een gesloten moslimsamenleving met geheimen,waar niet alle vrouwen blij mee zijn, maar waar de meesten zich in schikken, omdat ze geen geld en geen opleiding hebben voor alternatieven. Het is een feodale wereld waar oude Koerdische tradities worden nageleefd en ruzies beslecht worden met geweerschoten.De schrijfster heeft alle registers open gezet om de lezer te laten denken dat de maatschappelijk en sociale omstandigheden het drama vormen. Het meeste drama ligt echter in de familie, tussen oud en jong, tussen mannen en vrouwen, tussen wettelijk en crimineel. Gelukkig overwint liefde alles, ook hier.

Het boek laat zich lezen als een interessante politieke, sociale en emotionele reisgids. Deze thriller is een mooie mix van de vakkundigheid van de schrijfster over veel aspecten van Turkije, gekoppeld aan een handige verhaallijn over een gemengd huwelijk, gesloten tussen twee partners met een verschillende achtergrond, verschil in etniciteit en nationaliteit en een verschillend economisch en cultureel milieu. De spanning is van meet af aan aanwezig, omdat wij lezers– net als de ouders – denken dat dit huwelijk nooit goed kan gaan. Zo’n gedachte is als een vetvlek: hij breidt zich alleen maar uit en loopt het hele verhaal als onderstroom mee. Knap bedacht!

De Nederlandse bruid is veel toegankelijker, zelfs indringender dan de reportages van Jessica Lutz. Haar huidige stijl van schrijven is vlot en nodigt uit tot verder lezen. Hopelijk gaat ze door met het schrijven van thrillers.

Uitgeverij             De Geus, november 2014
pagina’s            284, in een prachtig boekomslag
ISBN                         978 9044 532 173

recensie door Hannah Kuipers, 27 december 2014

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress