Recensies

‘Ze is zoek’ door Emma Healey

Emma Healey -Ze is zoekMaud is een Engelse vrouw van in de tachtig die aan geheugenverlies lijdt. Haar korte termijn geheugen is slecht; ze kan wat ze net heeft bedacht, meteen al weer kwijt zijn. Haar huis hangt vol met briefjes, opgehangen door ‘de zorg’en haar dochter Helen. Bij het aanrecht hangt bij voorbeeld een briefje met geen toast eten, omdat Maud voortdurend vergeet dat ze al gegeten heeft en daardoor te dik wordt. In haar zakken en haar tas vindt Maud regelmatig briefjes, die ze zelf heeft geschreven, maar waarvan ze niet meer weet waarom ze het briefje in haar tas of zak heeft. Zelfs als ze een briefje begrijpt, zoals geen perziken in blik kopen, vergeet ze de boodschap van het briefje als ze in de winkel aan de beurt is en zeult ze met zes blikken perziken in haar boodschappentas naar huis, waar blijkt dat ze al een kast vol perziken in blik heeft staan.
Op een van haar briefjes staat Elizabeth is zoek. Ze heeft haar oude vriendin Elizabeth, die bij haar in de buurt woont al een tijdje niet gezien en ze probeert erachter te komen wat er met Elizabeth gebeurd is. Steeds als ze dat briefje weer vindt gaat ze in haar eentje op onderzoek uit, dwalend door Londen, te voet of per bus. Regelmatig komt ze op het politiebureau terecht waar men haar kent en wel vriendelijk behandelt, maar niet serieus neemt. In dat eerste stadium van vergeetachtigheid ergert ze zich daaraan. Soms zegt ze tegen haar dochter Helen dat Elizabeth zoek is, maar hoewel Helen haar moeder helpt waar ze kan is de herhaling van dit soort vragen van Maud zo vervelend dat Helen ze niet beantwoordt. Maud merkt (via de spiegel) dat Helen achter Mauds rug rolt met haar ogen, zucht en ooit een keer een gebaar maakte of ze Maud wurgde. Maud wordt daardoor wantrouwend, maar dat zet haar ook aan te blijven zoeken. De vermissing van Elizabeth triggert een oud trauma in Maud, opgelopen toen ze vijftien jaar was. Haar zeven jaar oudere zuster Sukey verdween in 1946. Noch een levende Sukey, noch haar dode lichaam zijn ooit teruggevonden. Elke gebeurtenis in Mauds warrige zoektocht naar Elizabeth roept herinneringen op aan de zoektocht naar Sukey.

Ze is zoek is een vermakelijk boek, met een origineel hoofdpersonage, en is goed geschreven. Zeer natuurgetrouw is beschreven hoe een vrouw van wie het geheugen slechter wordt en dat steeds verder ‘oprolt’, zich probeert te handhaven. Een ‘oprollend’ geheugen komt voor bij mensen met ernstig en toenemend geheugenverlies (bij voorbeeld tengevolge van dementie). Eerst verdwijnt de herinnering aan de laatst meegemaakte gebeurtenissen, later de herinnering aan een tijd ervoor, weer later aan de herinneringen van tien jaar ervoor, dan die van twintig jaar geleden, enzovoort. Uiteindelijk blijven alleen de eerste levensjaren over. Het geheugen van Maud in Ze is zoek rolt uiteindelijk op tot net vóór 1946.
De zoektocht naar Elizabeth die zich in de buitenwereld van Maud afspeelt en de zoektocht naar Sukey in haar binnenwereld, zijn knap verweven en ondanks dat een oude vrouw de rol van ‘detective’speelt aardig spannend. Grappig is beschreven wat Maud nog wel opmerkt en wat ze door elkaar haalt. Grappig en aandoenlijk is hoe haar dochter en kleindochter met haar omgaan: liefdevol, trouwhartig en bij tijden wanhopig.

Iedereen die met dementerende mensen te maken heeft, zal de situaties herkennen. Voor lezers die niets van dementerende oudere mensen weten is het boek een onderhoudende introductie in het leven en in het brein van een aan geheugenverlies lijdende medemens. Vaak ervaren mantelzorgers het leven met een dementerend familielid als zwaar en verdrietig. Dat is het ook. Maar dit boek laat ook de amusante kanten van zo’n situatie zien. Gelukkig verschijnen er meer van dit soort boeken. De Vergeetclub van Tosca Niterik (Thea van Theo en Thea) is zo’n grappig en tegelijk respectvol boek over Tosca’s dementerende moeder die in een zorginstelling woont. Serieus én amusant is per slot beter te verteren. Dat is ook de functie van een goede thriller: onderhoudend en serieus.

Het enige wat in Ze is zoek niet helemaal klopt is dat de herinneringen uit 1946 taalkundig scherp en helder worden geformuleerd door Maud. Helaas gaat in het dementerende brein van de taal eerder veel verloren, dan aan de feiten in het opgerolde geheugen.

Schrijfster Emma Healey is geboren in 1985. Ze groeide op in Londen. Ze heeft een universitaire opleiding boekbinden, waarover ze zelf zegt ‘learning how to put books together but not how to write them.’ Deze thriller is haar debuut en meteen al een bestseller: uitgebracht in Canada, USA, Italië, Nederland en Duitsland.

In de boekhandel zou ik het boek niet in mijn handen hebben genomen. De titel Ze is zoek is niet pakkend en het omslag van een oude vrouw met een wandelstok lopend in de mist ook niet. In het Engels luidt de titel Elizabeth is Missing (Elizabeth wordt vermist). Die Engelse titel is passend, nadat je het boek hebt gelezen.
Na lezing blijkt de Nederlandse titel Ze is zoek nog veel beter. Ze is zoek geldt niet alleen voor Elizabeth, maar ook voor Sukey en tevens voor de hoofdpersoon Maud zelf, van wie grote delen van haar geheugen zoek zijn.
Dit boek is een aanrader, een echte vondst. Let op deze schrijfster!

Uitgeverij            Meulenhoff -Boekerij Amsterdam, oktober 2014
Pagina’s               333
ISBN                     978 9022 569 139

Recensie door Hannah Kuipers, Oktober 2014

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress