Recensies

‘Parnassia’ door Josha Zwaan

Zwaan, Josha Parnassia mpBoeken over de Tweede Wereldoorlog spreken mij altijd erg aan. De verhalen die ik lees gaan vaak over mensen en gebeurtenissen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Ik heb tot nu toe geen boeken gelezen over mensen die de Tweede Wereldoorlog meemaken als kind en het verwerkingsproces dat zij daarna ingaan. Parnassia van Josha Zwaan is een boek dat daar op in gaat en daarmee voor mijn gevoel een gat opvult.

De Joodse ouders van Rivka Lezer laten haar als jong meisje onderduiken bij een predikantengezin in Zeeland. Ze groeit hier op als de christelijke Anneke met het idee dat haar ouders zijn omgekomen bij een bombardement in Rotterdam. Na de oorlog, als zij 8 jaar is, staat haar vader op de stoep met haar broertje Simon die beiden het concentratiekamp hebben overleefd. Ze willen haar terug, haar weer meenemen, maar haar pleegouders willen dit niet. Instanties worden ingeschakeld en die pleiten uiteindelijk ervoor om Anneke bij haar pleegouders te laten blijven. Ook Anneke kiest ervoor om bij haar pleegouders te blijven en op te groeien in een christelijk gezin.

Als ze volwassen is, wordt ze verliefd op een Joodse jongen, Joost. Hij heeft in een concentratiekamp gezeten en doet in eerste instantie niets met zijn Joodse achtergrond. Als Anneke en hij eenmaal kinderen krijgen, verandert dit. Zijn Joodse verleden en opgelopen trauma’s van het concentratiekamp komen naar boven rollen en het gaat van kwaad tot erger waarin Anneke en de kinderen worden “getraind” door Joost om te overleven. Anneke, ook geen goede moeder, verwaarloost de kinderen en mishandelt vooral de oudste, Sandra. Zij doet Anneke veel denken aan haar broer Simon en haar Joodse achtergrond waar ze zich in deze tijd nog steeds tegen af zet. Pas jaren later, als Anneke 70 jaar is, komt ze weer in contact met haar oudste dochter, Sandra. Samen spreken ze af bij een strandtent, waar Sandra, maar ook Anneke antwoord krijgt op belangrijke vragen.

Parnassia is een boek dat de belevingswereld weergeeft van een klein meisje dat langzaamaan volwassen wordt. Josha Zwaan beschrijft haar ontwikkelingen nauwkeurig. Je ziet Anneke voor je ogen opgroeien. Ik vond hier niet alles interessant om te lezen. Het moment dat ze volwassen is, Joost leert kennen en kinderen krijgt vond ik veel interessanter. Ook Joost’s proces wordt vanuit Annekes ogen beschreven. Hij lijkt als overlevende van een concentratiekamp op het eerste gezicht geen schade te hebben ondervonden, maar langzaam sluipen er toch dingen in. Zijn reactie toen Anneke beviel van Sandra was apart en wordt later in het boek uitgelegd. Josha Zwaan beschrijft treffend hoe Anneke als onervaren moeder worstelt met het moederschap, maar vooral met haar eigen identiteit. De gesprekken tussen haar en haar dochter, vele jaren later, verklaren heel veel en zijn mooi beschreven, de manier waarop ze langzaam maar zeker naar elkaar toe groeien. De dochter hunkert naar antwoorden en liefde, die de moeder niet altijd kan geven.

Ook het gevecht dat Annekes vader voerde met de instanties wordt benoemd in dit boek. De vader die niets liever wil dan zijn dochter terugzien na de oorlog. De pleegouders die haar ook niet willen laten gaan en instanties die in hun voordeel beslissen en besluiten dat Anneke weinig Joodse kenmerken vertoont, uiterlijk en innerlijk, en zo haar vader het recht ontnemen om haar te laten opgroeien bij haar echte vader. Deze instanties dachten toentertijd goed te handelen in het belang van het kind. Pas later blijkt dat dit het kind toch ook vaak schade heeft berokkend.

Al met al is het zeker een boek dat een gat opvult en dat mooi weergeeft hoe de oorlog kan nawerken op de overlevenden.

Uitgeverij Artemis & Co, 2010
Pagina’s 345
ISBN 978 9047 202 158

Recensie door Sereena, oktober 2014

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress