Recensies

‘Aung San Suu Kyi; strijd voor de vrijheid in Birma’ door Jesper Bengtsson

oAungSanSuuKyi_TerVerzending‘Wordt Birma’ s Mandela ooit president?’, kopte de NRC op 28 april 2014.‘
Aung San Suu Kyi maakt geen geheim van haar ambities. Haar National League for Democracy moet de verkiezingen volgend jaar winnen en zij wil president worden. 2015 moet haar Mandela-moment worden, de voltooiing van een strijd die zij 27 jaar voerde. Birmezen willen het, getuige de eindeloze foto’ s van haar in hun huizen. De internationale gemeenschap wil het, gezien de meer dan zestig prijzen en veertig eredoctoraten die op haar naam staan. Alleen de generaals die nog steeds de dienst uitmaken in Birma willen het vooralsnog niet.’

In 2011 zijn twee biografieen van Aung San Suu Kyi verschenen: Aung San Suu Kyi, biografie, door Peter Popham; en Aung San Suu Kyi, strijd voor de vrijheid’, van de hand van Jesper Bengtsson. Beide auteurs zijn experts op het gebied van de politieke situatie in Birma. Over de laatste biografie gaat het hier.

Het boek begint met de weergave van een recent interview. Het was niet eenvoudig om Aung San Suu Kyi te spreken te krijgen, maar uiteindelijk lukte het Bengtsson. Hij vraagt haar naar haar energieke en goedgehumeurde uitstraling. ‘Zo verwonderlijk is dat niet’, zegt ze met een ironische glinstering in haar ogen. ‘De militairen hebben mij zeven jaar laten uitrusten, dus nu heb ik volop energie voor mijn werk.’ (…) ‘Ik heb me altijd vrij gevoeld’, zegt ze. ‘Ik heb altijd kunnen zeggen en denken wat ik wil. Als mijn advocaten me kwamen opzoeken kon ik letterlijk alles met ze bespreken.’ Ze ziet de sceptische uitdrukking op het gezicht van Bengtsson, en vervolgt: ‘Zoals ik het zie zijn er twee niveaus van vrijheid. Het eerste niveau heeft betrekking op je eigen manier van denken. Als je je vrij voelt, ben je vrij. Als je anderen de gelegenheid geeft jouw gedachten en gevoelens te bepalen dan krijgen die steeds meer macht over je. Het tweede niveau heeft betrekking op je omgeving. Is de samenleving waarin je leeft vrij? Het antwoord op die vraag is in mijn geval beslist nee. Birma is geen land waar mensen vrij kunnen leven.’

Om mij onduidelijke redenen komt Suu Kyi’ s jeugd pas in hoofdstuk zeven aan de orde, hetgeen het al lezend volgen van Suu Kyi als persoon bemoeilijkt. Over de gehele linie legt Bengtsson  het accent duidelijk op haar politieke betekenis voor Birma. Wel beschreven wordt hoe haar gezin herhaaldelijk wordt gesplitst. Michael Aris en de kinderen in Oxford en Suu Kyi in Birma, omdat ze waarschijnlijk het land niet meer ingelaten zou worden, als ze zou vertrekken.

Het gaat over de betekenis van haar vader, generaal Aung San, die ‘een einde had kunnen maken aan de verdeeldheid’ van het land, waar etnische minderheden tegen de junta streden en voor behoud van de eigen taal en tradities. Over de offers die ook hij had gebracht en zijn nalatenschap. Over de verzetsbeweging en de vreedzame massademonstraties met honderden doden tot gevolg. Over haar steeds weer verlengde huisarrest. Over vele onderhandelingen met het regime die toch weer afketsten, en de moordaanslag op haar. Stuk voor stuk belangrijke elementen, maar ik vond de beschrijving daarvan hier en daar toch wat droog en vlak .

Vergeleken met die andere biografie, die door Popham, is die van Bengtsson de beknopste, een portret van Aung San Suu Kyi als politieke figuur, maar zonder een complex beeld te geven van haar persoon. Popham daarentegen lijkt over meer gegevens te beschikken, interpreteert die ook meer; kortom biedt wat meer (details), maar vraagt ook meer van de lezer. Dat neemt niet weg dat ook Bengtsson’s biografie met veel kennis van zaken is geschreven en dat soms op indringende wijze. Zijn boek bevat eveneens mooie citaten uit de boeken die Aung San Suu Kyi zelf schreef. Zo staat voorin het boek het volgende fragment:

“Het grootste offer dat ik bracht was als moeder afstand te doen van mijn zonen, maar ik wist dat er mensen waren die veel meer hadden moeten opgeven. Het  spreekt voor zich  dat ik die keuze niet lichtvaardig heb gemaakt, en toch heb ik het besluit zonder voorbehoud of twijfel genomen. Niettemin wou ik dat ik er voor mijn kinderen had kunnen zijn, al die jaren. Ik had zo veel liever samen met hen geleefd.”

Uitgeverij          De Geus, 2012
Pagina’s           296
ISBN                 978 9044 519 839

Recensie      Maud Hollants, mei 2014

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress