Recensies

‘Tutuba’ door Cynthia McLeod

UnknownTutuba; Het meisje van het slavenschip Leusden is de titel van de novelle die de Surinaamse schrijfster Cynthia McLeod schreef over de grootste ramp met een slavenschip in de Transatlantische slavenhandel; de ramp waarbij 664 gevangen genomen en geroofde Afrikanen omkwamen. Deze gebeurtenis heeft in die tijd en ook de eeuwen daarna, nauwelijks aandacht gekregen.

De novelle vertelt het verhaal van de 15-jarig Afrikaanse Tutuba, één van de weinig overlevenden van de ramp. Ze woont in haar Afrikaanse dorp en gaat bijna trouwen. Drie dagen voor haar bruiloft is ze bezig met voorbereidingen en gaat ze naar Sanu, haar tante op wie ze erg gesteld is. Samen besluiten ze nog wat rode zaden te plukken in het bos. Hoewel Tutuba in eerste instantie bang is- want in het bos zijn er rovers die je kunnen pakken- overtuigt Sanu haar toch om mee te gaan.

Dat waar Tutuba voor vreesde wordt werkelijkheid, want de twee vrouwen worden geroofd en komen uiteindelijk terecht op het slavenschip Leusden. Ze worden hier eerst gevangen gehouden in ketens in een ruim waar het stinkt naar uitwerpselen en spuug (want veel mensen werden uiteraard zeeziek), tot een bomba (een slaaf die werd aangesteld als opzichter) Tutuba uiteindelijk meeneemt naar een plek op het dek waar meerdere vrouwen zitten. Al gauw leert ze waar deze plek voor is bedoeld; elke nacht komen matrozen en pakken ze een vrouw uit de groep om deze te verkrachten.  De hele reis gaat het zo door. De slaven krijgen op gezette tijden te eten en te drinken en worden aangespoord om te bewegen, waarna ze weer naar het ruim (of in Tutuba’s en Sanu’s geval het dek) moeten. Na zes weken is er land in zicht. De kapitein is erg blij dat de reis zo voorspoedig is gegaan, totdat ze per ongeluk in de Marowijnerivier varen en hier op een zandbank stuiten. De ramp begint….

Dat er slavenschepen vergingen, was mij wel bekend. Maar dat dit één van grootste rampen destijds was, waarbij 664 slaven vergingen, wist ik niet. Waar de meeste boeken van Cynthia McCleod in Suriname starten, begint dit boek in Afrika. Omdat ik meerdere boeken van haar heb gelezen en hier vanuit ging, kwam ik er later pas achter dat dit verhaal startte bij het begin: een vrij persoon levend in Afrika. Je gaat er natuurlijk ook vanuit dat de rovers witte mensen waren. In dit geval waren het Afrikanen.  Het is onvoorstelbaar dat het toen gewoon was dat Afrikanen zelf ook bijdroegen aan de slavernij door mensen te roven en deze te verkopen aan blanken: voor alles een handel.

Niet alleen Tutuba’s verhaal wordt hierin beschreven. De schrijfster laat ook de kapitein van het schip, kapitein Outjes, aan het woord. Hoe hij al jaren deze route heeft gevaren. Hoe hij tegen de slaven en de slavernij aankijkt. Hoe hij de ramp later uitlegt aan De Rode Hof, het hoogste gezag in Suriname dat bestond uit de gouverneur en de tien raadsleden van het Hof van Politie en Criminele Justitie.
Erg interessant om ook zijn perspectief te lezen.

Ik heb nog niet eerder een boek gelezen waarbij de oversteek van Afrika naar Suriname zo uitgebreid werd omschreven. Dat de schrijfster ervoor heeft gekozen het verhaal te schrijven vanuit Tutuba’s perspectief maakt het voor mij als vrouw aangrijpender. Je kunt je niet voorstellen hoe het is om zes weken lang op een schip te zitten; niet wetend wat je te wachten staan, maar wel in de wetenschap dat je je eigen familie nooit meer zal zien. Je bent helemaal alleen, constant naakt en je wordt meerdere keren in de nacht verkracht. Als slaaf werd je behandeld als een beest  zonder gevoel en zonder respect. De slaven die ziek waren, werden zonder pardon overboord gegooid. Alles om het waar zo goed mogelijk aan te leveren en om geen geld te verliezen. Dat maakt Mc Leod goed duidelijk.
Ik vind Tutuba een mooie aanvulling op de huidige boeken die zijn geschreven over de slavernij. Ik had graag gewild dat het boek langer was, maar Mc Leod belicht met deze novelle het belangrijkste: de ondergang van het slavenschip Leusden.

Ik heb het boek gelezen in het Engels en het Nederlands. Zodra ik het boek in het Engels las, wist ik dat ik dit ook zelf zou willen hebben en heb ik het boek besteld in het Nederlands. Op de een of andere manier had ik veel minder met de Engelse vertaling. Ik weet hoe Cynthia Mc Leod schrijft , ben gewend aan en hou van haar schrijfstijl. Ik wilde het verhaal daarom lezen in de oorspronkelijke taal.

Uitgeverij         Conserve, 2013
Pagina’s           115
ISBN                978 9054 293583

Recensie door Sereena, april 2014

 

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress