Recensies

‘De beslissing’ door Britta Böhler

Motto
Ethiek en esthetica zijn één.”      Ludwig Wittgenstein.

In de wetboeken zijn geen regels te vinden, hoe te handelen bij het nastreven van het goede en schone. Het goede en schone houden zich buiten de wereld op; het onzegbare toont zich in het zegbare. Hoe kon Thomas Mann beslissen om zich uit te spreken tegen het nazi regime en toch z’n eigenbelang niet schaden? Een dilemma te kiezen tussen de pest en de cholera. Wat hij ook kiest, het kan niet op rationele gronden. Zijn geweten en zijn artistieke talent bepalen zijn keuze om stelling te nemen tegen het kwaad. ‘De beslissing’  houdt drie dagen geheim, of Mann besloten heeft, zijn ziel heeft behouden.

Britta Böhler - BrittaBritta Böhler
Geboren in 1960 in het Duitse Freiburg.
Zij werkt als advocate in Nederland vanaf 1991. Ze heeft roemruchte mensen verdedigd, zoals PKK leider Abdallan Öcalan in 1998, Volkert van der Graaf in 2002, Samir Azzouz van de Hofstadgroep en Ayaan Hirsi Ali.
Van 2007 tot 2011 zit zij voor Groen Links in de Eerste kamer. Zij moet hiervoor de Nederlandse nationaliteit aannemen, waardoor zij haar Duitse paspoort/nationaliteit verliest. Duitsland accepteert namelijk geen dubbele paspoorten.
Vanaf 2012 is zij bijzonder hoogleraar advocatuur aan de Universiteit van Amsterdam. De laatste jaren ontpopt zij zich als schrijfster. Deze roman, ‘De beslissing‘, gaat ook over Britta Böhler zelf, die als Duitse thuis moet komen in haar nieuwe taal.

Verhaal
Door het lezen van deze roman krijgt men een aardige inleiding in het leven van de Duitse schrijver Thomas Mann ( 1875 – 1955). Hij heeft op vrijdag 31 januari 1936 het besluit genomen, om na drie jaar aarzelen te doen wat gedaan moet worden. Hij Britta Bohler-De beslissing HRheeft een open brief ingeleverd bij de redactie van de Neue Züricher Zeitung, waarin hij het nazi regime van Duitsland in het openbaar afwijst. In De beslissing aarzelt Mann nog drie dagen, om zijn brief weer in te trekken.
Britta Böhler gebruikt haar lievelingsschrijver als leidraad voor haar verbeelding. Als feiten gebruikt zij de dagboeken en de biografieën, om in fictie haar eigen stem te laten horen over actuele juridische kwesties van goed en kwaad. In haar rechtszaken zal Böhler vaak hebben moeten beslissen, haar aarzelingen aan de kant te zetten, om het belang van de cliënt voor ogen te houden. Zij heeft deze roman in het Duits geschreven en later vertaald in het Nederlands in samenwerking met Nelleke van Maanen.

Thomas Mann is in 1936 een beroemde schrijver. Hij ontvangt in 1929 de Nobelprijs voor de literatuur. Hij is in 1905 getrouwd met Katja Pringsheim (1883 – 1980), dochter van puisant rijke geassimileerde joodse ouders. Haar ouders ontvluchten in 1939 München op het nippertje naar Zwitserland. Thomas en Katja krijgen zes kinderen, waarvan Erika (1905 – 1969) en Klaus (1906 – 1949) de bekendste zijn. Zij leven blijkbaar niet met de joodse leefwijze. Alsof het joods zijn van Katja een blinde vlek in hun leven is geweest. In 1912 wordt er bij Katja tuberculose geconstateerd. Daardoor gaat zij kuren in Davos. Mann komt haar daar langdurig opzoeken en vindt zo zijn motieven voor zijn beroemdste roman De Toverberg, die in 1924 uitkomt.
De familie Mann woont vanaf 1933 al min of meer gedwongen door de volgelingen van Hitler in Zwitserland. Zij kunnen niet terug naar hun comfortabele huis in München. Zij bewonen tijdelijk een huis in Küssnacht, van waaruit zij eind 1939 emigreren naar Amerika. In 1944 krijgen zij het Amerikaans staatsburgerschap. In 1952 komen ze weer terug naar Zwitserland, waar ze een huis vinden aan het meer van Zürich. Daar overlijdt Thomas Mann in 1955.

De in drie dagen beschreven innerlijk strijd lijkt uiteindelijk de inspiratie voor de roman Doktor Faustus (1947) te zijn geweest. Wat zijn de rechten en plichten van een kunstenaar in tijden van terreur? Mag hij zwijgen uit eigenbelang? Of moet hij stelling nemen en zijn ondergang als schrijver en het verlies van het Duitse staatsburgerschap accepteren? Hij leeft om te schrijven. Is dat nu allemaal voor niets geweest? Thomas Mann die het als zijn opdracht zag, de Duitse cultuur in zijn literaire werk te verwoorden.

Uitgeverij       Cossee Amsterdam, augustus 2013
Pagina’s           173
ISBN                 978 9059 364 318

Thilde Kuit, 30 december 2013

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress