Recensies

‘De Mansarde’ van Marlen Haushofer

9789461640291Ruim een jaar geleden las ik ‘De mansarde‘ van Marlen Haushofer. Het sterkst herinner ik mij de beklemmende sfeer van het boek. Ik ben benieuwd hoe het bij herlezing op mij overkomt.

Op een zondag in februari leren we de ik-figuur en haar man Hubert kennen, eigenlijk leren we hun huwelijk kennen door de ogen van de ik-figuur.

Natuurlijk hebben wij soms schoon genoeg van elkaar, maar zodra we dat beseffen, verzinken we in een diepe melancholie, net zo lang tot die beklagenswaardige toestand over is. We kunnen het ons gewoon niet lang permitteren genoeg van elkaar te hebben, want bij wie moeten we anders aankloppen, wie kan ons tot steun zijn? Alle mensen zijn ons vreemd, ook onze vrienden die eigenlijk maar kennissen zijn.

Er zijn twee kinderen Ilse (15) en Ferdinand (21).

Het is voor Ilse heel goed dat we haar niet echt nodig hebben en niet onbehoorlijk sterk aan haar gehecht zijn. Ilse behoort niet tot de binnenste cirkel. Voor haar geboorte is er iets gebeurd waardoor ze een kind is geworden dat na het werkelijke leven van haar ouders is geboren.

Dat hij (Ferdinand) tot de binnenste cirkel behoort maakt de omgang met hem moeilijk de nabijheid is te overweldigend en we houden geen van drieën van te grote nabijheid.”

Haushofer neemt ons met een monoloog interieur een week lang mee in het leven van de ik-figuur. Haar dagen vullen zich met het huishouden waar ze zich in vast bijt, ze brengt, met tegenzin, een bezoek aan de barones, en gaat naar haar kapster.

Al drie jaar lang verbaas ik me over Lisa. Hoe doet ze dat, hoe speelt ze het klaar, wat gaat er in haar om? Soms denk ik dat er niet veel in haar omgaat en dat ze daarom zo volmaakt is.”

’s Avonds is er de mansarde, een plek om gewoon heen en weer te lopen, na te denken, en om te tekenen en schilderen. Opvallend is dat ze alleen insecten, vissen, reptielen en vogels tekent. Dieren die je niet snel aanraakt, zoals zij zelf als kind ook niet aangeraakt werd doordat haar ouders tuberculose hadden en bang waren haar te besmetten. Momenteel is haar doel om een vogel te tekenen die niet de enige vogel op de wereld is.

Het regelmatige bestaan wordt doorbroken door gele enveloppen, zonder afzender, die een week lang door de bus vallen. Ze bevatten haar eigen aantekening uit een periode, tussen de geboorte van Ferdinand en Ilse in, die zij vrij geïsoleerd doorbracht in een hut in het bos. Een plek om te genezen (of niet tot last te zijn) van een plotseling opgetreden doofheid. Wie is het die destijds haar aantekeningen stal en ze nu als een confrontatie naar haar toestuurt?

De mansarde is ook veranderd sinds ik hier mijn oude aantekeningen moet lezen. Maar het kan niet lang meer duren, binnenkort moet er een eind aan die zendingen komen. Ik herinner het me niet meer zo duidelijk, maar veel kan er nu niet meer komen. Dan zal ik een dag lang luchten en proberen deze week te vergeten.

Na herlezing van dit boek kan ik mij nog steeds vinden in mijn gevoel van beklemming, maar ik vind De mansarde, ondanks de afstandelijke relaties in het leven van de ik-figuur een intiem boek doordat je een wezenlijke blik krijgt in haar gedachtewereld.

Ook moet ik denken aan Virginia Woolf, de essentie van ‘Een kamer voor jezelf‘. Wanneer De mansarde niet een plek was geweest waar de vrouw zich terug kon trekken, in rust haar tekeningen kon maken en de aantekeningen lezen was zij zeker aan haar leven onderdoor gegaan.

Marlen Haushofer is in 1920 in het Oostenrijkse Frauenstein geboren en overleed op 49 jarige leeftijd.

Uitgeverij         Van Gennep, juli 2011
Vertaling           uit het Duits door Ria van Hengel
Pagina’s             208
ISBN                   978 9461 640 291

Katja Berkenbosch, november 2013

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress