Recensies

‘Hoe duur was de suiker’ door Cynthia McLeod

Unknown-2Cynthia Mc Leod staat bekend als één van Suriname’s bekendste schrijfsters. Eerder schreef zij al veel boeken over de Surinaamse geschiedenis en het slavernijverleden, en dit komt ook weer tot expressie in haar boek “Hoe duur was de suiker?”. Het boek, dat zijn eerste druk beleefde in 1985, vond nu voor het eerst zijn weg naar het witte doek tijdens het Nederlands Filmfestival. Het boek was een groot succes, de film mogelijk wat minder gezien de matige recensies. Ik ben erg benieuwd naar de film, zeker omdat ik dit boek al een aantal jaren in mijn bezit heb en het regelmatig nog eens herlees. 

Het boek beschrijft hoe twee meisjes, Elizabeth en Sarith, in een vooraanstaande Joodse familie opgroeien in de 18e eeuw in koloniaal Suriname. Waar Elizabeth het goede en brave karakter belichaamt, is Sarith juist erg verwend. Dat Sarith erg mooi is, maakt haar nog arroganter en verwender. Iedereen kijkt alleen naar Sarith en merkt Elizabeth nauwelijks op. Als Elizabeth op een feest per toeval Rutger Le Chasseur ontmoet, is ze blij eindelijk eens opgemerkt te worden. De twee raken verliefd en trouwen met elkaar. Ze leiden een gelukkig leven, maar langzaamaan komt er toch een kink in de kabel. Als Sarith bij Elizabeth intrekt, heeft ze haar zinnen gezet op Rutger. Rutger, niet bestand tegen de verleidingspogingen van de mooie Sarith, begint een affaire.  Elizabeth moet dan tijdens haar eerste zwangerschap toezien hoe haar man in eigen huis met Sarith vreemdgaat.  Deze affaire gaat uiteindelijk over, maar laat zien wat voor een type Sarith is: een harde, doelbewuste vrouw die over iedereen heenloopt. Later kom je erachter dat Sarith een ongelukkige vrouw is die vooral jaloers is op het leven van Elizabeth.

Naast deze karakters geeft Mc Leod  ook een stem aan de slavinnen die hen bijstaan (waaronder Mini-mini) en aan een Nederlandse soldaat, Jan, die terechtkomt bij marrons (gevluchte slaven). Ze schrijft de verhalen van alle karakters tegen een achtergrond van historische gebeurtenissen. Het boek gaf mij zo een beeld van hoe het er ongeveer aan toeging tijdens de slavernijperiode in Suriname; hoe de slaven en plantage-eigenaren leefden, wat de gebruiken waren, welke ontwikkelingen er waren tussen Nederland en Suriname en welke ontwikkelingen er waren in Suriname zelf. Als je dan weer terugkijkt naar Elizabeth, Rutger en Sarith zie je dat ze eigenlijk als metafoor dienen voor het oude koloniale tijdperk en het nieuwe moderne tijdperk. Elizabeth en Rutger staan metafoor voor het moderne tijdperk. Zij zijn voor gelijkheid en behandelen hun slaven goed. Rutger zorgt er bijvoorbeeld voor dat zijn slaaf Alex zich kan vrijkopen door hem te betalen voor zijn diensten en Elizabeth heeft een goede vertrouwelijke relatie met haar slaven. Sarith staat metafoor voor het oude koloniale tijdperk en heerschappij en behandelt haar slaven dan ook slecht. Het is voor haar niet meer dan normaal dat slaven een bezit zijn die de blanke bevolking horen te bedienen. Als zij iets niet goed doen in haar ogen moeten zij gestraft worden. Zij laat bijvoorbeeld Ashana, de huisslavin van haar stiefvader afranselen als deze haar terechtwijst, na haar affaire met Rutger. Dat Ashana later overlijdt aan haar verwondingen doet haar niets. Zij is slechts een slavin en deze mogen hun eigenaar niet beledigen. Zij zijn er alleen als bezit, moeten alles doen wat de eigenaar zegt en vooral hard werken, soms ten koste van hun eigen leven. De titel “Hoe duur was de suiker?” slaat dan ook op de daadwerkelijke kosten van suiker. Er zijn talloze slaven die hard voor de suikerproductie hebben gezwoegd, lichaamsdelen hebben verloren of zelfs het leven hebben gelaten. Hoe duur was de suiker dan écht, als je al deze zaken meeneemt?

Ik heb meerdere boeken gelezen van Cynthia Mc Leod. Hoewel de thema’s vaak hetzelfde zijn, liefde, intrige, interraciale relaties en slavernijverleden, vervelen haar boeken mij nooit. Juist de historische gebeurtenissen in het verhaal zorgen ervoor dat dit verhaal en haar andere verhalen interessant blijven. Ik had anders nooit geweten dat in de 18e eeuw de marrons plantages aanvielen en wat het verhaal was van Boni, de leider van deze aanvallen.  Ook lees je dat het gouvernement in Suriname deze aanvallen wilde bestrijden met Het Zwarte Korps. Dit was een korps bestaande uit slaven die tegen de marrons moesten vechten. De gouverneur had bepaald dat je de marrons het beste met hun eigen volk kon bestrijden. In ruil voor hun diensten zouden de slaven uiteindelijk hun vrijheid krijgen. Hier werd natuurlijk niet gedacht aan wat de slaaf wilde; deze verkeerde in een hevige tweestrijd, want deze wilde wel vrij zijn, maar niet tegen zijn eigen volk vechten en hen zo verraden. Interessant vond ik ook om te lezen dat in die tijd de eerste Joodse schouwburg werd gebouwd en dat dit weer een reactie was op de Hollandse schouwburg, waar Joden niet welkom waren.  De eigenaar van deze Hollandse schouwburg was namelijk getrouwd met een kleurlinge en was verbolgen over de behandeling van zijn vrouw door de blanke (en toen dus voornamelijk Joodse) bevolking.Unknown-1

Al met al was het voor mij dus niet alleen een vermakelijk, maar ook een leerzaam boek. Ik zou het boek dan ook zeker aanraden aan iedereen die meer wil weten over de geschiedenis van Suriname.

Uitgeverij      Conserve, 1995
pagina’s         292
ISBN              9041 760 008  NUR 301

recensie door Sereena, oktober 2013

Share

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.

Powered by: Wordpress